چکیده

بازار ارزهای دیجیتال به دلیل ماهیت غیرمتمرکز، تراکنش‌های غیرقابل بازگشت و فرصت‌های سودآوری‌های وسوسه‌انگیز، همواره یکی از جذاب‌ترین اهداف برای کلاهبرداران سایبری بوده است. کلاهبرداران هر روز از ترفندهای پیچیده‌تری استفاده می‌کنند؛ از پروژه‌های پانزی و طرح‌های هرمی گرفته تا فیشینگ، حملات مهندسی اجتماعی، صرافی‌های نامعتبر، کلاهبرداری‌های عاشقانه (Pig Butchering)، راگ پول (Rug Pull) در دیفای و سوءاستفاده از کلیدهای خصوصی و عبارت بازیابی. برای آشنایی با رایج‌ترین روش‌های کلاهبرداری در ارز دیجیتال، نحوه تشخیص و جلوگیری از آن‌ها و اقدامات ضروری در صورت افتادن در دام کلاهبرداران، این مطلب را تا پایان بخوانید.

پروژه‌های پانزی و طرح‌های هرمی

طرح‌های پانزی و هرمی، پروژه‌های سرمایه‌گذاری تقلبی هستند که در آن‌ها سود سرمایه‌گذاران قدیمی از محل جذب سرمایه سرمایه‌گذاران جدید پرداخت می‌شود. این پروژه‌ها معمولا با وعده سودهای ثابت، نجومی و تضمین‌شده (مثلا روزانه ۵ درصد) فعالیت می‌کنند و ساختار آن‌ها پس از مدتی با قطع شدن جریان ورود کاربران جدید فرو می‌پاشد.

پلتفرم‌های مدعی استخراج ابری یا ربات‌های معامله‌گر که ادعا می‌کنند با هوش مصنوعی سودهای تضمین‌شده روزانه خلق می‌کنند و از شما می‌خواهند با جذب زیرمجموعه سود بیشتری کسب کنید، نمونه‌های رایج پروژه‌های پانزی و هرمی هستند. 

رعایت توصیه‌های زیر برای جلوگیری از افتادن در دام کلاهبرداری پانزی و هرمی ضروری است: 

• به هیچ عنوان وعده‌های سود قطعی، تضمین‌شده و غیرمتعارف را باور نکنید.
• ساختار پاداش‌دهی با تمرکز غیرعادی بر جذب عضو جدید را نشانه هشدار در نظر بگیرید.
• پیش از سرمایه‌گذاری، پشتوانه تیم، ثبت قانونی و مدل کسب ‌و کار پروژه را به دقت بررسی کنید.

اگر به هر دلیل سرمایه خود را در پروژه‌های پانزی و هرمی از دست دادید، اقدامات زیر را انجام دهید: 

• فورا ارتباط خود را با پلتفرم قطع کرده و دارایی‌های باقی‌مانده را در صورت امکان برداشت کنید. 
• از مدارک تراکنش‌ها، چت‌ها و آدرس کیف پول‌های مقصد اسکرین‌شات بگیرید.
• موضوع را به مراجع قانونی سایبری گزارش دهید، هرچند بازیابی سرمایه در این مدل بسیار دشوار است.
• تحت هیچ شرایطی فریب عوامل پروژه برای واریز وجه بیشتر به منظور آزادسازی دارایی فعلی را نخورید. 

اخبار فوری پوشش لحظه‌ای اخبار و رویدادها از ۱۰۰ رسانه مالی معتبر به زبان فارسی

مرور اخبار امروز

حملات فیشینگ ارز دیجیتال 

فیشینگ روشی است که در آن کلاهبرداران با طراحی وب‌سایت‌های مشابه صرافی‌ها، کیف پول‌ها یا پروژه‌های معروف (با ادرس‌های دامنه شبیه به پلتفرم‌ها و پروژه‌های معتبر) یا ارسال ایمیل‌ها و پیام‌های حاوی محتوای تبلیغاتی یا اضطراب‌آور، کاربران را فریب می‌دهند تا نام کاربری، رمز عبور، کلید خصوصی یا عبارت بازیابی (Seed Phrase) کیف پول ارز دیجیتال آن‌ها را به دست بیاورند. 

دریافت ایمیل یا پیامک هشدار مبنی بر مسدود شدن حساب کاربری در یک صرافی ارز دیجیتال، حاوی یک لینک مخرب که شما را به یک صفحه ورود کاملا مشابه سایت اصلی هدایت می‌کند، نمونه‌ای رایج از کلاهبرداری‌های فیشینگ است. همچنین انتشار اپلیکیشن‌های آلوده در فروشگاه‌های گوگل پلی و اپل استور نیز از روش‌های مورد علاقه سودجویان است. 

رعایت توصیه‌های زیر برای جلوگیری از افتادن در دام کلاهبرداری فیشینگ ضروری است:

• آدرس سایت‌ها (URL) را همیشه شخصا بررسی کنید و از درستی آن‌ها مطمئن شوید.
• هرگز کلید خصوصی یا عبارت بازیابی ۱۲ یا ۲۴ کلمه‌ای خود را در هیچ وب‌سایت، فرم آنلاین یا چتی وارد نکنید.
• از افزونه‌های ضد فیشینگ معتبر روی مرورگر خود استفاده کنید.
• روی لینک‌های آلوده و ناشناس کلیک نکنید. 
• اپلیکیشن‌های موبایل را تنها از منابع معتبر دانلود کنید. 
• سرویس آنتی فیشینگ را در پلتفرم‌های کریپتو فعال کنید. 

اگر به هر دلیل در دام کلاهبرداری فیشینگ افتادید، اقدامات زیر را انجام دهید:

• بلافاصله به حساب اصلی خود در پلتفرم مربوطه وارد شده و مسیرهای دسترسی به اکانت را تغییر دهید.
• در صورت امکان، حساب کاربری خود در صرافی ارز دیجیتال را به‌صورت موقت غیرفعال کنید. 
• بلافاصله موضوع را با پشتیبانی پلتفرم مربوطه در میان بگذارید. 
• اگر کلید خصوصی یا عبارت بازیابی لو رفته است، فورا تمام دارایی‌های خود را به یک کیف پول جدید منتقل کنید.
• دسترسی قراردادهای هوشمند مشکوک به کیف پول خود را لغو کنید.

کلاهبرداری‌های عاشقانه (Pig Butchering)

در این روش، کلاهبرداران با ایجاد پروفایل‌های جعلی و فریبنده در شبکه‌های اجتماعی یا اپلیکیشن‌های دوستیابی، اعتماد قربانی را طی هفته‌ها یا ماه‌ها جلب می‌کنند. پس از ایجاد رابطه عاطفی، موضوع سرمایه‌گذاری پرسود در ارزهای دیجیتال یا پلتفرم‌های ساختگی خود را مطرح کرده و قربانی را ترغیب به واریز سرمایه بیشتر می‌کنند. پس از یک یا چند مرحله واریز وجه از سوی قربانی به یکباره دسترسی به اکانت کلاهبردار قطع می‌شود. 

به عنوان یک قاعده طلایی، هرگز به فردی که از طریق اینترنت یا شبکه‌های اجتماعی با او آشنا شده‌اید و پیشنهاد سرمایه‌گذاری مالی به شما می‌دهد، اعتماد نکنید.

همچنین اگر به هر دلیل در دام چنین کلاهبرداری افتادید، حتما تعارف را کنار بگذارید و موضوع را به همراه اسناد (شامل اسکرین شات از چت در شبکه‌های اجتماعی و رسید تراکنش‌های ارز دیجیتال) به پلیس فتا گزارش کنید. 

پروژه‌های راگ پول و توکن‌های اسکم (Rug Pulls & Scam Tokens)

راگ پول نوعی کلاهبرداری در حوزه امور مالی دیفای (DeFi) است که در آن سازندگان یک ارز دیجیتال یا توکن جدید، پس از جذب سرمایه کاربران و بالا بردن مصنوعی قیمت توکن، ناگهان تمام نقدینگی استخر نقدینگی (Liquidity Pool) را خارج کرده و پروژه را رها می‌کنند و ارزش توکن به صفر می‌رسد. روشی که در اصطلاح تحت عنوان پامپ و دامپ شناخته می‌شود. 

روزانه ده‌ها نمونه از پروژه‌های راگ پول و توکن‌های اسکم در دنیای کریپتو ایجاد می‌شوند و معمولا ظرف چند روز یا هفته ناپدید می‌شوند. برای شناخت پروژه‌های کلاهبرداری در ارز دیجیتال توجه به نکات زیر ضروری است: 

• پیش از خرید توکن‌های جدید، وضعیت قرارداد هوشمند را از طریق ابزارهایی مثل TokenSniffer بررسی کنید.
• به پروژه‌هایی که تیم سازنده آن‌ها ناشناس است و وضعیت تبلیغاتی غیرمعمول دارند، با احتیاط نگاه کنید.
• توکنمیکس پروژه را بررسی کنید تا در جریان میزان سهم در اختیار گردانندگان و نحوه آزادسازی توکن قرار بگیرید.
• از سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید بدون وایت پیپر استاندارد از نظر فنی و اقتصادی پرهیز کنید. 
• سابقه نوسانات قیمت و حجم معاملات روزانه توکن‌ها را بررسی کنید. 

حساب اجاره‌ای ارز دیجیتال 

یکی از روش‌های کلاهبرداری در ارز دیجیتال که متاسفانه در کشور ما هم مشاهده شده، حساب اجاره ای ارز دیجیتال است. نمونه‌های تبلیغات این نوع کلاهبرداری را می‌توانید با جستجوی کلید واژه‌های “درآمدزایی در منزل” در برخی از سایت‌ها مشاهده کنید.

در این آگهی‌ها، روی چند موضوع کلیدی تاکید می‌شود. اول اینکه وعده روزانه بین ۱ تا ۳ میلیون تومان به کاربر داده می‌شود. در کنار آن تاکید می‌شود که مهارت خاصی برای این موقعیت شغلی لازم نیست؛ بلکه افراد صرفا با در اختیار داشتن یک موبایل هوشمند می‌توانند به درآمد بالا برسند.

داستان از این قرار است که کلاهبرداران از طمعه‌های خود می‌خواهند تا در یک صرافی ارز دیجیتال حساب کاربری ایجاد کنند. سپس نام کاربری و رمز عبور حساب خود در صرافی را در اختیار آن‌ها بگذارند. کلاهبرداران از این حساب‌های اجاره‌ای برای پولشویی از طریق ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند.

کلام پایانی 

بازار ارزهای دیجیتال علی‌رغم تمامی فرصت‌های سودآور و نوآوری مالی، فضایی پرمخاطره است. همان‌طور که بررسی شد، جبران بسیاری از خسارت‌های ناشی از کلاهبرداری در بازار کریپتو (به دلیل غیرمتمرکز بودن و غیرقابل برگشت بودن تراکنش‌های بلاک‌چین) بسیار دشوار و در اغلب موارد غیرممکن است. به همین خاطر، اولین، بهترین و مهم‌ترین سپر دفاعی هر کاربر، احتیاط حداکثری، آگاهی‌بخشی مستمر و رعایت اصول امنیتی پیش از ورود به هر پروژه است. همیشه پیش از کلیک کردن روی هر لینک یا واریز سرمایه، یک گام به عقب بردارید و با دقت کامل صحت و سقم ادعاهای مطرح‌شده را بررسی کنید. 

سوالات متداول 

راگ پول (Rug Pull) در پروژه‌های ارز دیجیتال به چه معناست؟ 

نوعی کلاهبرداری است که در آن سازندگان یک توکن پس از جذب سرمایه و بالا بردن قیمت، ناگهان پروژه را رها می‌کنند تا ارزش توکن به صفر برسد. 

کلاهبرداری Pig Butchering چه روشی دارد؟ 

در این روش کلاهبرداران از طریق شبکه‌های اجتماعی یا دوستیابی، اعتماد طعمه را جلب کرده و سپس او را ترغیب به سرمایه‌گذاری در پلتفرم‌های جعلی و ساختگی می‌کنند. 

حمله فیشینگ چیست و کلاهبرداران در آن چه هدفی دارند؟ 

فیشینگ از طریق ساخت صفحات وب و سایت‌های تقلبی مشابه صرافی‌ها یا کیف پول‌ها انجام می‌شود تا کاربر را فریب داده و مهاجمان به اطلاعات حساسی مانند نام کاربری، رمز عبور یا عبارت بازیابی (Seed Phrase) دسترسی پیدا کنند.