کیف پول‌های ارز دیجیتال واقعا چطور کار می‌کنند؟

تابستان ۲۰۱۳، یک مهندس آی‌تی به نام جیمز هاولز هنگام تمیزکاری خانه، یک هارددیسک قدیمی را در سطل زباله انداخت. آن هارد حاوی کلیدهای خصوصی ۸,۰۰۰ بیت‌کوین بود که خودش در سال ۲۰۰۹ استخراج کرده بود. زباله‌ها به محل دفن زباله در نیوپورت منتقل شدند و آن هارد برای همیشه زیر خروارها زباله مدفون شد. با معامله بیت‌کوین در حوالی ۸۴ هزار دلار، ارزش آن دارایی به حدود ۶۷۰ میلیون دلار می‌رسد.

نکته عجیب ماجرا اینجاست: آن بیت‌کوین‌ها از بین نرفته‌اند. آن‌ها همین حالا روی شبکه بلاک‌چین ثبت هستند و هر کسی می‌تواند با جستجوی آدرس عمومی، موجودی آن‌ها را ببیند؛ ولی هیچ انسانی در دنیا، حتی خود جیمز، امکان جابه‌جا کردن آن‌ها را ندارد. تخمین زده می‌شود بین ۲.۳ تا ۴ میلیون بیت‌کوین به دلایل مشابه برای همیشه غیرقابل دسترسی شده‌اند.

آیا واقعاً ارز دیجیتال داخل کیف پول ذخیره می‌شود یا سازوکار دیگری در جریان است؟

بزرگ‌ترین باور اشتباه؛ ارز دیجیتال کجا نگهداری می‌شود؟

اصطلاح کیف پول ارز دیجیتال یک نام‌گذاری گمراه‌کننده است. دارایی‌های شما به هیچ وجه داخل اپلیکیشن موبایل، افزونه مرورگر یا دستگاه سخت‌افزاری ذخیره نمی‌شوند.

ارز دیجیتال همواره روی بلاک‌چین باقی می‌ماند؛ یک دفتر کل عمومی و توزیع‌شده که تمام تراکنش‌ها و مالکیت‌ها را ثبت می‌کند. کیف پول در حقیقت مانند یک دسته کلید امنیتی عمل می‌کند. وظیفه کیف پول نگهداری کلیدهایی است که ثابت می‌کنند کدام رکوردها روی این دفتر کل به شما تعلق دارند.

این سازوکار دو پیامد اساسی دارد:

۱. اگر کلیدها را گم کنید، دارایی شما حذف نمی‌شود، بلکه دسترسی به آن برای همیشه قفل خواهد شد.

۲. هر فردی به کلیدهای شما دسترسی پیدا کند، مالک دارایی خواهد بود و هیچ نهاد واسطی برای بازگرداندن تراکنش وجود ندارد.

اخبار فوری پوشش لحظه‌ای اخبار و رویدادها از ۱۰۰ رسانه مالی معتبر به زبان فارسی

مرور اخبار امروز

سازوکار کلید خصوصی، کلید عمومی و امضای دیجیتال

برای بررسی دقیق سازوکار انتقال، کاربری فرضی را در نظر بگیرید که قصد دارد با کیف پول خود هزینه‌ای را انتقال دهد:

• کلید خصوصی (Private Key): پایه‌ای‌ترین بخش کیف پول، یک عدد بسیار بزرگ، تصادفی و محرمانه است که مجوز نهایی خرج کردن موجودی محسوب می‌شود.

• کلید عمومی و آدرس: کیف پول با بهره‌گیری از محاسبات ریاضی یک‌طرفه (مانند منحنی‌های بیضوی) و توابع هش، از دل کلید خصوصی، کلید عمومی و سپس آدرس دریافت را تولید می‌کند. حرکت از کلید خصوصی به آدرس امکان‌پذیر است، اما مهندسی معکوس برای رسیدن از آدرس به کلید خصوصی از نظر ریاضی غیرممکن است.

• تمثیل صندوق پست: آدرس عمومی مانند شکاف روی صندوق پست منزل شماست؛ همه می‌توانند آن را ببینند و نامه‌ای داخل آن بیندازند، اما تنها صاحب کلید خصوصی می‌تواند صندوق را باز کرده و محتویات آن را بردارد.

• امضای دیجیتال: هنگام ارسال ارز دیجیتال، کیف پول هرگز کلید خصوصی را به شبکه ارسال نمی‌کند. در عوض، با استفاده از آن کلید، یک امضای دیجیتال اختصاصی برای همان تراکنش می‌سازد. نودهای شبکه امضا را با کلید عمومی تطبیق می‌دهند و پس از تایید اصالت، تراکنش را ثبت می‌کنند.

عبارت بازیابی (Seed Phrase)؛ کلید پشتیبان دارایی

در صورت مفقود شدن دستگاه یا گوشی، دارایی چگونه احیا می‌شود؟ کیف پول‌ها هنگام راه‌اندازی، فهرستی از ۱۲ یا ۲۴ کلمه استاندارد (طبق استاندارد BIP39) را از میان ۲,۰۴۸ کلمه مشخص نمایش می‌دهند.

این عبارت بازیابی نقش نسخه پشتیبان و شاه‌کلید را ایفا می‌کند. هر کیف پول استانداردی می‌تواند با استفاده از این کلمات، تمام کلیدهای خصوصی و آدرس‌های شما را بازسازی کند. در نتیجه، هر فردی این کلمات را بخواند، می‌تواند بدون نیاز به داشتن فیزیکی دستگاه یا رمز عبور، تمام دارایی را جابه‌جا کند.

مقایسه کیف پول‌های گرم و سرد

محل نگهداری کلیدها هنگام استفاده، تفاوت امنیتی کیف پول‌ها را رقم می‌زند:

در کیف پول‌های سخت‌افزاری، تراکنش در کامپیوتر تولید شده و بدون امضا به دستگاه فرستاده می‌شود؛ کاربر اطلاعات را روی صفحه نمایش دستگاه بررسی کرده و با دکمه تایید می‌کند؛ سپس امضای دیجیتال درون قطعه سخت‌افزاری ثبت و برای ارسال به شبکه بازمی‌گردد تا کلیدهای خصوصی هرگز با فضای آنلاین ارتباط پیدا نکنند.

۴ قاعده بنیادین برای محافظت از دارایی

از دست رفتن ارزهای دیجیتال عموماً ناشی از شکستن ساختار رمزنگاری نیست، بلکه به دلیل فریب کاربر یا سهل‌انگاری در نگهداری عبارت بازیابی رخ می‌دهد:

۱. دریافت نسخه اصلی از منبع معتبر: نرم‌افزارهای کیف پول را مستقیماً از وب‌سایت‌های مرجع یا فروشگاه‌های رسمی برنامه دریافت کنید و هرگز از طریق لینک‌های ناشناس یا پیام‌های خصوصی اقدام نکنید.

۲. ثبت فیزیکی عبارت بازیابی: کلمات پشتیبان را صرفاً روی کاغذ یا ورق‌های فلزی یادداشت کنید. تهیه اسکرین‌شات یا نگهداری آن‌ها در فضای ابری و حافظه دیجیتال، ریسک سرقت را افزایش می‌دهد.

۳. اجرای تراکنش آزمایشی: قبل از جابه‌جایی مقادیر بالا، یک انتقال خرد انجام دهید تا از صحت آدرس و عملکرد صحیح فرایند مطمئن شوید.

۴. جداسازی موجودی معاملاتی از پس‌انداز: موجودی مورد نیاز برای استفاده مداوم را در کیف پول‌های گرم و بخش عمده سرمایه را در فضاهای امن و آفلاین نگهداری کنید.