جام جهانی چقدر برای کشور میزبان درآمد خلق میکند؟
مبتدی
- هزینه میزبانی جام جهانی؛ کشورها چقدر خرج میکنند؟
- بررسی اقتصاد جام جهانی قطر ۲۰۲۲
- تأثیر اقتصادی جام جهانی روسیه ۲۰۱۸
- اقتصاد جام جهانی برزیل ۲۰۱۴ و چالش استادیومهای بلااستفاده
- تجربه آفریقای جنوبی ۲۰۱۰؛ اولین جام جهانی آفریقا
- آلمان ۲۰۰۶؛ یکی از موفقترین نمونههای اقتصادی جام جهانی
- آیا میزبانی جام جهانی واقعاً سودآور است؟
- سوالات متداول
چکیده:
میزبانی جام جهانی فوتبال برای بسیاری از کشورها یک فرصت بزرگ اقتصادی و سیاسی محسوب میشود. دولتها معمولاً با سرمایهگذاریهای گسترده در ساخت استادیومها، توسعه فرودگاهها، بهبود سیستم حملونقل و زیرساختهای شهری تلاش میکنند از این رویداد جهانی برای جذب گردشگر، افزایش مصرف داخلی و رشد اقتصادی استفاده کنند. به همین دلیل، بحث درباره اینکه جام جهانی چقدر برای کشور میزبان درآمد ایجاد میکند، همیشه یکی از موضوعات مهم در اقتصاد ورزش بوده است.
با این حال، بررسی تجربه میزبانهای قبلی نشان میدهد که نتایج اقتصادی جام جهانی همیشه مطابق پیشبینیها نیست. در حالی که برخی کشورها از افزایش گردشگری، ایجاد شغل و توسعه زیرساختها سود بردهاند، در بسیاری از موارد هزینههای سنگین ساختوساز و نگهداری استادیومها باعث شده سود واقعی کمتر از انتظار باشد. در واقع، بسیاری از تحلیلها نشان میدهند که بخش بزرگی از سود مستقیم این تورنمنت در نهایت نصیب فیفا میشود، در حالی که کشور میزبان بیشترین هزینهها را پرداخت میکند.
هزینه میزبانی جام جهانی؛ کشورها چقدر خرج میکنند؟
میزبانی جام جهانی یکی از پرهزینهترین رویدادهای ورزشی برای کشورها محسوب میشود. دولتها معمولاً میلیاردها دلار برای ساخت استادیومهای جدید، توسعه سیستم حملونقل شهری، گسترش فرودگاهها و بهبود زیرساختهای گردشگری هزینه میکنند. بخش قابل توجهی از این هزینهها حتی پیش از شروع مسابقات صرف پروژههای عمرانی میشود تا شهرهای میزبان بتوانند پذیرای میلیونها گردشگر و هوادار فوتبال باشند.
در بسیاری از کشورها، تأمین این بودجه به شرایط اقتصادی و منابع درآمدی دولت وابسته است. برای مثال در کشورهای صادرکننده انرژی، نوسانات قیمت نفت میتواند نقش مهمی در توان مالی دولت برای اجرای پروژههای بزرگ زیرساختی داشته باشد.
با این حال، تجربه جامهای جهانی گذشته نشان میدهد که بخش زیادی از این هزینهها بازگشت مالی مستقیم ندارد. برخی از استادیومها پس از پایان تورنمنت استفاده محدودی پیدا میکنند و به اصطلاح به پروژههای «white elephant» تبدیل میشوند. به همین دلیل، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند کشورها باید هنگام برنامهریزی برای میزبانی جام جهانی، علاوه بر هزینههای اولیه، به پایداری اقتصادی پروژهها و استفاده بلندمدت از زیرساختها نیز توجه داشته باشند.
بررسی اقتصاد جام جهانی قطر ۲۰۲۲
جام جهانی قطر ۲۰۲۲ به عنوان گرانترین جام جهانی تاریخ شناخته میشود. برآوردها نشان میدهد این کشور در مجموع حدود ۲۰۰ تا ۲۲۰ میلیارد دلار برای آمادهسازی این رویداد هزینه کرده است. بخش زیادی از این سرمایهگذاری صرف توسعه زیرساختهای جدید مانند ساخت استادیومهای مدرن، ایجاد خطوط مترو در دوحه، توسعه فرودگاه بینالمللی و حتی ساخت شهرهای جدید شد. با این حال، هزینه مستقیم مربوط به برگزاری خود تورنمنت حدود ۸ میلیارد دلار برآورد میشود.
از نظر اقتصادی، این رویداد توانست گردشگری و فعالیتهای خدماتی قطر را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. در طول مسابقات حدود ۱.۴ میلیون گردشگر وارد این کشور شدند و مجموع تأثیر اقتصادی کوتاهمدت جام جهانی برای اقتصاد قطر حدود ۱۷ میلیارد دلار تخمین زده شد. همچنین گزارشها نشان میدهد که این تورنمنت بین ۰.۷ تا ۱ درصد به تولید ناخالص داخلی (GDP) قطر در کوتاهمدت اضافه کرد.
با وجود هزینههای بسیار بالا، دولت قطر این پروژه را یک سرمایهگذاری بلندمدت میداند. بسیاری از زیرساختهای ساختهشده برای جام جهانی، از جمله سیستم حملونقل و توسعه شهری، به عنوان میراث اقتصادی برای آینده کشور باقی ماندهاند و میتوانند در سالهای آینده به رشد گردشگری و اقتصاد غیرنفتی قطر کمک کنند.
تأثیر اقتصادی جام جهانی روسیه ۲۰۱۸
جام جهانی روسیه ۲۰۱۸ با هزینهای حدود ۱۶ میلیارد دلار برگزار شد که بخش عمده آن صرف ساخت و بازسازی استادیومها، توسعه زیرساختهای حملونقل و بهبود امکانات در شهرهای میزبان شد. این پروژههای عمرانی علاوه بر آمادهسازی کشور برای میزبانی مسابقات، به رونق بخش ساختوساز و خدمات نیز کمک کردند.
بر اساس گزارشهای اقتصادی، جام جهانی روسیه در مجموع بین ۱۴ تا ۳۰ میلیارد دلار به اقتصاد این کشور تا سال ۲۰۲۳ اضافه کرده است. این رویداد همچنین باعث ایجاد حدود ۲۲۰ هزار شغل در حوزههای مختلف از جمله ساختوساز، گردشگری و خدمات شد. در حوزه گردشگری نیز حدود ۵۷۰ هزار گردشگر خارجی در طول مسابقات وارد روسیه شدند که به افزایش مصرف و درآمد در بخشهای هتلداری، حملونقل و خردهفروشی کمک کرد.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که بخش قابل توجهی از این منافع اقتصادی، کوتاهمدت بودهاند. هرچند برخی زیرساختهای شهری و حملونقل به عنوان میراث اقتصادی برای شهرهای میزبان باقی ماند، اما مانند بسیاری از میزبانهای دیگر جام جهانی، بازگشت کامل سرمایهگذاریهای انجامشده همچنان موضوعی مورد بحث در میان اقتصاددانان است.
اقتصاد جام جهانی برزیل ۲۰۱۴ و چالش استادیومهای بلااستفاده
برزیل برای میزبانی جام جهانی ۲۰۱۴ سرمایهگذاری بزرگی انجام داد و در مجموع حدود ۱۵ تا ۱۹.۷ میلیارد دلار برای آمادهسازی این رویداد هزینه کرد. بخش قابل توجهی از این هزینهها صرف ساخت و بازسازی استادیومها، توسعه فرودگاهها، بهبود حملونقل شهری و زیرساختهای گردشگری شد. هدف دولت برزیل این بود که از طریق جذب گردشگران و افزایش مصرف داخلی، رونق اقتصادی کوتاهمدتی در کشور ایجاد کند.
در آن زمان اقتصاد جهانی نیز در حال تجربه تغییرات مهمی بود و بازارهای مالی جدید درحال شکلگیری بودند. به طور همزمان با برگزاری جام جهانی ۲۰۱۴، بازار کریپتو نیز در حال جلب توجه سرمایهگذاران بود و قیمت ارزهای دیجیتال به تدریج وارد دورهای از رشد و شکوفایی اولیه میشد. هرچند ارتباط مستقیمی میان این دو موضوع وجود نداشت، اما فضای اقتصادی آن دوره نشان میداد که سرمایهگذاران به دنبال فرصتهای جدید در بازارهای جهانی هستند.
با وجود هزینههای بالا، بسیاری از تحلیلها نشان میدهد که بازگشت اقتصادی جام جهانی برای برزیل کمتر از انتظار بوده است. هرچند این رویداد حدود ۱۴ میلیارد دلار به اقتصاد کشور تزریق کرد، اما برخی از استادیومهای ساختهشده پس از پایان مسابقات استفاده محدودی پیدا کردند و به پروژههای موسوم به white elephant یا استادیومهای بلااستفاده تبدیل شدند. همین موضوع باعث شد انتقادهایی نسبت به هزینههای عمومی بالا و فرصتهای اقتصادی از دسترفته در حوزههایی مانند آموزش و بهداشت مطرح شود.
تجربه آفریقای جنوبی ۲۰۱۰؛ اولین جام جهانی آفریقا
جام جهانی آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ از نظر تاریخی اهمیت بسیار زیادی داشت؛ زیرا برای نخستینبار، بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان در قاره آفریقا برگزار شد. این میزبانی برای آفریقای جنوبی فقط یک رویداد ورزشی نبود، بلکه فرصتی برای نمایش ظرفیتهای اقتصادی، گردشگری و زیرساختی این کشور به جهان محسوب میشد.
آفریقای جنوبی برای آمادهسازی این مسابقات حدود ۷.۲ میلیارد دلار هزینه کرد. بخش مهمی از این سرمایهگذاری صرف ساخت و بازسازی استادیومها، توسعه فرودگاهها، بهبود جادهها، حملونقل شهری و زیرساختهای ارتباطی شد. دولت این کشور امیدوار بود که جام جهانی بتواند رشد اقتصادی، افزایش گردشگری و ایجاد فرصتهای شغلی را به همراه داشته باشد.
از نظر اقتصادی، جام جهانی ۲۰۱۰ تأثیر مثبت اما محدودی بر اقتصاد آفریقای جنوبی داشت. برآوردها نشان میدهد این رویداد حدود ۰.۵ درصد به رشد تولید ناخالص داخلی کشور اضافه کرد و در دوره آمادهسازی و برگزاری مسابقات، هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم در بخشهایی مانند ساختوساز، حملونقل، هتلداری، امنیت و خدمات ایجاد شد. ورود گردشگران خارجی نیز باعث افزایش درآمد کسبوکارهای محلی در شهرهای میزبان شد.
با این حال، مانند بسیاری از میزبانهای جام جهانی، بخشی از انتظارات اقتصادی محقق نشد. هزینه نگهداری برخی استادیومها پس از پایان مسابقات بالا بود و استفاده دائمی از آنها به چالشی جدی تبدیل شد. در نتیجه، برخی منتقدان معتقد بودند که بخشی از بودجه عمومی میتوانست در حوزههایی مانند آموزش، بهداشت و کاهش فقر اثرگذاری بیشتری داشته باشد.
با وجود این انتقادها، میراث جام جهانی آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ فقط اقتصادی نبود. این رقابتها تصویر بینالمللی آفریقای جنوبی را تقویت کرد، صنعت گردشگری این کشور را به جهان معرفی کرد و نشان داد که قاره آفریقا نیز توانایی میزبانی رویدادهای بزرگ جهانی را دارد. به همین دلیل، تجربه آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ را میتوان ترکیبی از افتخار تاریخی، دستاورد زیرساختی و چالش اقتصادی بلندمدت دانست.
آلمان ۲۰۰۶؛ یکی از موفقترین نمونههای اقتصادی جام جهانی
جام جهانی آلمان ۲۰۰۶ معمولاً بهعنوان یکی از موفقترین نمونههای اقتصادی و مدیریتی در تاریخ این رقابتها شناخته میشود. آلمان برخلاف برخی میزبانهای دیگر، نیازی به ساخت گسترده استادیومهای جدید از صفر نداشت و بخش زیادی از زیرساختهای ورزشی، حملونقل و شهری این کشور از قبل آماده بود. همین موضوع باعث شد هزینه میزبانی کنترلشده باشد و فشار مالی سنگینی به اقتصاد کشور وارد نشود.
آلمان برای آمادهسازی این مسابقات حدود ۴.۳ میلیارد دلار هزینه کرد که عمدتاً صرف بازسازی استادیومها، بهبود امکانات حملونقل، توسعه خدمات شهری و ارتقای تجربه هواداران شد. در مقابل، این رویداد توانست درآمد قابل توجهی از محل گردشگری، فروش بلیت، تبلیغات، مصرف داخلی، اقامت و خدمات ایجاد کند. ورود صدها هزار گردشگر خارجی و میلیونها هوادار داخلی باعث شد بخشهایی مانند هتلداری، رستورانها، حملونقل و خردهفروشی رونق بگیرند.
نکته مهم این است که جام جهانی ۲۰۰۶ در دورهای برگزار شد که اقتصاد دیجیتال هنوز وارد مرحله انفجاری امروز نشده بود و این رویداد حتی قبل ظهور بیت کوین اتفاق افتاد. در آن زمان، مفاهیمی مانند ارزهای دیجیتال، فن توکنها و اسپانسری کریپتویی در فوتبال هنوز وجود خارجی نداشتند و مدل درآمدزایی جام جهانی بیشتر بر پایه تلویزیون، تبلیغات سنتی، بلیتفروشی و گردشگری فیزیکی شکل میگرفت.
| جام جهانی | هزینه تقریبی میزبانی | درآمد / اثر اقتصادی تخمینی |
| آلمان ۲۰۰۶ | حدود ۴.۳ میلیارد دلار | حدود ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار اثر اقتصادی |
| آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ | حدود ۷.۲ میلیارد دلار | حدود ۰.۵٪ رشد تولید ناخالص داخلی و ایجاد هزاران شغل |
| برزیل ۲۰۱۴ | حدود ۱۵ تا ۱۹.۷ میلیارد دلار | حدود ۱۴ میلیارد دلار تزریق اقتصادی |
| روسیه ۲۰۱۸ | حدود ۱۶ میلیارد دلار | حدود ۱۴ تا ۳۰ میلیارد دلار اثر اقتصادی تا سالهای بعد |
| قطر ۲۰۲۲ | حدود ۲۰۰ تا ۲۲۰ میلیارد دلار | حدود ۱۷ میلیارد دلار سود / اثر اقتصادی تخمینی |
آیا میزبانی جام جهانی واقعاً سودآور است؟
میزبانی جام جهانی همیشه بهمعنای سودآوری مستقیم نیست؛ در حالیکه فیفا معمولاً از حق پخش، اسپانسرها و تبلیغات سود بالایی میبرد، کشور میزبان باید هزینههای سنگینی برای استادیومها، حملونقل، امنیت و زیرساختها پرداخت کند. تجربههایی مثل آلمان ۲۰۰۶ نشان میدهد اگر زیرساختها از قبل آماده باشند و پس از مسابقات هم استفاده شوند، میزبانی میتواند موفق و کمریسک باشد؛ اما نمونههایی مثل برزیل ۲۰۱۴ و آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ نشان دادند که استادیومهای بلااستفاده و هزینههای نگهداری میتوانند سود اقتصادی را کاهش دهند. بنابراین، جام جهانی زمانی سودآور است که با برنامهریزی بلندمدت، کنترل هزینه و استفاده پایدار از زیرساختها همراه باشد.
سوالات متداول
۱. آیا میزبانی جام جهانی برای کشور میزبان سودآور است؟
لزوما نه. فیفا معمولاً از حق پخش، اسپانسرها و تبلیغات سود بالایی میبرد، اما کشور میزبان باید هزینههای سنگینی برای زیرساخت، امنیت، حملونقل و استادیومها پرداخت کند.
۲. کدام جام جهانی از نظر اقتصادی موفقتر بود؟
آلمان ۲۰۰۶ یکی از موفقترین نمونهها بود؛ چون زیرساختهای مناسبی داشت، توانست هزینهها را کنترل کند و پس از مسابقات هم از استادیومها استفاده کند.
۳. چرا برخی استادیومهای جام جهانی بلااستفاده میشوند؟
اگر شهر میزبان پس از پایان مسابقات تیمهای پرتماشاگر، برنامه ورزشی منظم یا کاربرد تجاری برای استادیوم نداشته باشد، ورزشگاه به پروژهای پرهزینه و کماستفاده تبدیل میشود.
دیدگاهها (۰)