رابطه عجیب نتایج تیم‌های ملی در جام جهانی با شاخص بورس کشورها

حذف از بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبالی جهان نه تنها قلب میلیون‌ها هوادار را می‌شکند، بلکه می‌تواند ارزش دارایی‌های آن‌ها را در بازار سرمایه نیز با ریزش‌های ناگهانی مواجه کند. بر اساس گزارش تحلیلی پایگاه مارکت‌واچ (MarketWatch)، بررسی رفتارهای مالی نشان می‌دهد که شکست تیم‌های ملی در مسابقات جام جهانی، یک اثر منفی و مستقیم بر بازارهای بورس کشورهای بازنده بر جای می‌گذارد. این پدیده عجیب اقتصادی که ریشه در روان‌شناسی توده‌ها دارد، ثابت می‌کند که چطور سقوط ناگهانی روحیه‌ی یک ملت می‌تواند در اولین روز معاملاتی پس از مسابقه، چارت‌های مالی را سرخ‌پوش کند.

در این مقاله، با تکیه بر داده‌های آماری دانشگاهی، مکانیزم اثرگذاری این شکست‌ها بر بازار سهام و ابعاد روان‌شناختی آن را بررسی می‌کنیم.

کالبدشکافی اقتصادی شکست؛ آمارها از سقوط بورس چه می‌گویند؟

پدیده ریزش بازار سهام پس از باخت در فوتبال، یک فرضیه ژورنالیستی نیست؛ بلکه نتیجه یک مطالعه جامع و معروف به نام «حس سرمایه‌گذار و اثر ورزشی» (Sports Sentiment and Stock Returns) است که توسط اساتید دانشگاه‌های برتر دنیا از جمله آموزشگاه عالی بازرگانی لندن (LBS) روی بازارهای مالی پایش شده است. یافته‌های عددی این پژوهش ابعاد جالبی را روشن می‌کند:

• ریزش ۰.۴۹ درصدی در روز پس از باخت: بررسی بیش از ۱,۱۰۰ مسابقه بین‌المللی فوتبال نشان می‌دهد که بازار سهام یک کشور در روز معاملاتی پس از شکست تیم ملی خود، به طور میانگین با افت ۰.۴۹ درصدی مواجه می‌شود. این میزان ریزش برای یک روز معاملاتی، یک حرکت غیرعادی و معنادار آماری به شمار می‌رود.

• تشدید ریزش در مراحل حذفی (افت ۰.۵۳ درصدی): هرچه حساسیت مسابقات بالاتر می‌رود، اثر منفی آن بر بورس عمیق‌تر می‌شود. با باخت یک تیم در مراحل حذفی جام جهانی، میانگین افت شاخص کل بورس آن کشور به ۰.۵۳ درصد در یک روز می‌رسد.

• ضرر سالانه چند میلیارد دلاری: اگر این درصدها را روی ارزش کل بازارهای بزرگی مثل بورس‌های اروپایی یا آمریکای جنوبی پیاده کنیم، یک باخت فوتبال به سادگی می‌تواند میلیاردها دلار از ارزش بازار شرکت‌ها را طی ۲۴ ساعت دود کند.

چرا این اتفاق رخ می‌دهد؟ مکانیزم روان‌شناسی بازار

نکته اساسی اینجاست که یک بازی فوتبال به طور مستقیم سودآوری یا زیرساخت‌های فیزیکی شرکت‌های بورسی را تغییر نمی‌دهد. دلیل اصلی این نوسانات منفی، پدیده‌ای به نام «تغییر سنتیمنت و حس روانی سرمایه‌گذاران خرد» است:

• سوگیری روانی ناامیدی: پس از یک باخت سنگین، غم و اندوه عمومی جامعه بر ذهن معامله‌گران سایه می‌اندازد. سرمایه‌گذارانی که در شرایط عادی ریسک‌پذیر بودند، تحت تأثیر این حس منفی، چشم‌انداز آینده اقتصاد را تیره‌تر می‌بینند و تمایل بیشتری به فروش سهام و خروج از بازار پیدا می‌کنند.

• عدم تقارن صعود و نزول: جالب اینجاست که پیروزی در جام جهانی اثر صعودی مشابهی روی بورس ندارد! محققان می‌گویند هواداران انتظار پیروزی تیم خود را دارند و بردها تا حد زیادی پیش‌خور می‌شوند، اما شکست‌ها یک شوک منفیِ غیرمنتظره به روان جامعه وارد می‌کنند.

جدول مقایسه اثرگذاری نتایج جام جهانی بر شاخص‌های بورس

برای درک بهتر واکنش معامله‌گران به رویدادهای فوتبالی، دستاوردهای آماری این پدیده در جدول زیر طبقه‌بندی شده است: