چکیده

سهام‌گذاری، یکی از محبوب‌ترین روش‌ها برای دریافت پاداش از دارایی‌های راکد محسوب می‌شود. در مدل سنتی سهام‌گذاری، سرمایه کاربران برای مدت مشخصی درون شبکه مسدود می‌شود و همین موضوع می‌تواند فرصت‌های معاملاتی روزانه بازار را از بین ببرد. اینجاست که مفهوم لیکویید استیکینگ (Liquid Staking) یا همان استیکینگ نقدشونده مطرح می‌شود؛ راهکاری نوین که به کاربران کمک می‌کند تا هم‌زمان با دریافت پاداش‌های شبکه، نقدشوندگی دارایی خود را نیز به طور کامل حفظ کنند. در این مدل، دارایی سپرده‌گذاری‌شده به توکن‌های مشتقی به نام توکن‌های LST تبدیل می‌شود.

لیکویید استیکینگ (Liquid Staking) چیست و چه کارکردی دارد؟

لیکویید استیکینگ یا استیکینگ نقدشونده، یک پروتکل مالی فرعی است که به شما کمک می‌کند تا ارز دیجیتال خود را برای دریافت پاداش شبکه قفل کنید، اما برخلاف مدل سنتی، سرمایه شما مسدود و غیرقابل استفاده باقی نماند. در استیکینگ معمولی، وقتی دارایی خود را در شبکه قفل می‌کنید، تا پایان دوره یا فعال شدن زمان آزادسازی، امکان معامله یا انتقال آن را ندارید. اما در استیکینگ نقدشونده، پس از واریز دارایی به پلتفرم واسط، در ازای آن یک توکن نماینده دریافت می‌کنید که به آن توکن LST (Liquid Staking Token) گفته می‌شود.

این توکن‌های مشتق‌شده نشان‌دهنده دارایی اصلی شما به همراه پاداش‌های انباشته‌شده هستند. برای مثال، اگر اتریوم خود را در پلتفرم‌های این حوزه سپرده‌گذاری کنید، توکنی جایگزین با ارزش معادل دریافت می‌کنید. این توکن را می‌توانید در بازار معامله کنید، در پروتکل‌های دیفای برای تامین نقدینگی استفاده کنید یا حتی آن را به عنوان وثیقه وام قرار دهید؛ در حالی که اصل دارایی شما همچنان در لایه اجماع زنجیره در حال تولید سود است.

در واقع، لیکویید استیکینگ به عنوان یک پل ارتباطی قدرتمند میان لایه اجماع بلاک چین و اکوسیستم مالی غیرمتمرکز عمل می‌کند. این مدل به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند بدون از دست دادن انعطاف‌پذیری، از مزایای کسب پاداش بهره‌مند شوند. با گسترش ارتقای شبکه‌های بزرگ و افزایش تقاضا برای حفظ سرمایه در گردش، استیکینگ نقدشونده به یکی از نوآورانه‌ترین ابزارهای مدیریت دارایی تبدیل شده است.

تفاوت استیکینگ سنتی و لیکویید استیکینگ در چیست؟

تفاوت اصلی استیکینگ سنتی و لیکویید استیکینگ در میزان نقدشوندگی دارایی و آزادی عمل کاربر برای ورود به موقعیت‌های معاملاتی جدید است. در حالی که هر دو روش با هدف مشارکت در امنیت شبکه‌های اثبات سهام طراحی شده‌اند، مدل نقدشونده مانع از حبس سرمایه در زمان نوسانات بازار می‌شود. در جدول زیر، تفاوت‌های کلیدی این دو روش را مشاهده می‌کنید:

حرف حساب وارن بافت اگر فقط می‌توانستید ۲۰ بار وارد معامله شوید، روی چه چیزی سرمایه‌گذاری می‌کردید؟

اگر فقط می‌توانستید ۲۰ بار وارد معامله شوید، روی چه چیزی سرمایه‌گذاری می‌کردید؟

4:33 | 00:00

100

برای گوش دادن به پادکست‌های بیشتر کلیک کنید.

همه پادکست‌ها

برترین پلتفرم‌ها و توکن‌های لیکویید استیکینگ کدامند؟

با گسترش امور مالی غیرمتمرکز و افزایش استقبال از ابزارهای نقدشونده، برنامه‌های مختلفی برای ارائه خدمات استیکینگ نقدشونده شکل گرفته‌اند. در ادامه برترین پلتفرم‌های این حوزه را بررسی می‌کنیم:

لیدو (Lido)؛ پلتفرم پیلار در بازار مشتقی اتریوم

لیدو بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین پلتفرم در حوزه لیکویید استیکینگ محسوب می‌شود. کاربران با سپرده‌گذاری اتریوم در این پلتفرم، توکن stETH دریافت می‌کنند که نشان‌دهنده مقدار دارایی استیک‌شده به همراه پاداش‌ آن است. نسخه wstETH برای سازگاری بهتر با پروتکل‌های دیفای طراحی شده و در بسیاری از پلتفرم‌های وام‌دهی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به دلیل سهم بازار بالا و یکپارچگی گسترده با اکوسیستم‌های غیرمتمرکز، لیدو یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای کسب درآمد از دارایی‌های دیجیتال محسوب می‌شود. البته برخی تحلیلگران نسبت به تمرکز نسبی استیک در این پلتفرم هشدار داده‌اند، زیرا سهم قابل‌توجهی از دارایی‌های قفل‌شده شبکه در اختیار نودهای این پروتکل قرار دارد.

راکت پول (Rocket Pool)؛ ساختار غیرمتمرکز و توزیع‌شده اعتبارسنج‌ها

راکت پول یکی از غیرمتمرکزترین گزینه‌ها در حوزه لیکویید استیکینگ در شبکه اتریوم است. کاربران با استیک دارایی خود در این پلتفرم، توکن ETH دریافت می‌کنند که ارزش آن به‌صورت تدریجی نسبت به دارایی پایه افزایش می‌یابد و پاداش استیکینگ را در خود منعکس می‌کند.

یکی از مزیت‌های مهم راکت پول، مدل مشارکت نودهای کوچک‌تر است که باعث افزایش تمرکززدایی در ساختار شبکه می‌شود. این ساختار باعث شده است تا بسیاری از کاربران حرفه‌ای که به امنیت شبکه و توزیع عادلانه اعتبارسنج‌ها اهمیت می‌دهند، این پلتفرم را به‌عنوان جایگزین اصلی برای لیدو در نظر بگیرند.

کوین‌بیس استیکد اتر (Coinbase Wrapped Staked ETH)؛ راهکار نهادی و متمرکز

پلتفرم کوین‌بیس نیز سرویس لیکویید استیکینگ خود را با توکن cbETH ارائه می‌دهد. کاربران این صرافی می‌توانند دارایی خود را سپرده‌گذاری کنند و در مقابل، توکن cbETH دریافت کنند که قابل معامله و استفاده در برخی پروتکل‌های مالی است.

مزیت اصلی این سرویس، سادگی استفاده و یکپارچگی با زیرساخت صرافی کوین‌بیس است. با این حال، از آنجا که این مدل بر بستر یک پلتفرم متمرکز ارائه می‌شود، تمرکز بیشتری دارد و برای کاربران داخلی نیز به دلیل محدودیت‌های بین‌المللی و نیاز به احراز هویت، چالش‌های جدی به همراه دارد.

مارینید فایننس (Marinade Finance)؛ بهینه‌سازی استیک در شبکه سولانا

مارینید فایننس یکی از مهم‌ترین پلتفرم‌های استیکینگ نقدشونده در اکوسیستم سولانا است. کاربران با سپرده‌گذاری در این پلتفرم، توکن mSOL دریافت می‌کنند که نماینده دارایی اصلی آن‌ها بوده و می‌توان از آن در برنامه‌های مالی شبکه سولانا استفاده کرد.

سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین شبکه سولانا باعث شده است تا mSOL به گزینه‌ای محبوب برای تامین نقدینگی تبدیل شود. همچنین مارینید تلاش می‌کند استیک کاربران را میان اعتبارسنج‌های گوناگون توزیع کند تا از تمرکز شبکه جلوگیری کرده و امنیت زنجیره را ارتقا دهد.

جیتو (Jito)؛ ترکیب پاداش شبکه با ارزش افزوده MEV

جیتو یکی دیگر از پروژه‌های کلیدی در حوزه لیکویید استیکینگ در شبکه سولانا است که توکن JitoSOL را به کاربران ارائه می‌دهد. این پلتفرم علاوه‌بر پاداش استیکینگ سنتی، از مکانیزم‌های مرتبط با استخراج ارزش افزوده تراکنش‌ها (MEV) نیز برای افزایش بازدهی کاربران استفاده می‌کند.

به همین دلیل، در برخی مواقع بازدهی JitoSOL می‌تواند بیشتر از گزینه‌های عادی استیکینگ باشد. البته این مدل پیچیدگی فنی بالاتری دارد و استفاده از آن بیشتر برای کاربران متوسط تا پیشرفته، بازدهی بهتری خواهد داشت.

مزایا و ریسک‌های پنهان استیکینگ نقدشونده چیست؟

استیکینگ نقدشونده یکی از نوآورانه‌ترین روش‌ها برای کسب درآمد از دارایی‌های دیجیتال در اکوسیستم‌های نوین است که مشکل مسدود شدن سرمایه را برطرف می‌کند؛ اما در کنار مزایا، ریسک‌های پنهانی نظیر خطای قراردادهای هوشمند یا از دست رفتن پگ قیمتی توکن وجود دارد که باید در نظر گرفته شوند. در جدول زیر، ابعاد مثبت و ریسک‌های پنهان این روش مقایسه شده‌اند:

کلام پایانی

لیکویید استیکینگ نسل جدیدی از بهینه‌سازی سرمایه در بازار دارایی‌های دیجیتال است که تعادل هوشمندانه‌ای میان سودآوری و نقدشوندگی ایجاد می‌کند. با استفاده از این روش، کاربران می‌توانند ضمن مشارکت در امنیت شبکه‌ها، توکن‌های نماینده‌ای به نام LST دریافت کرده و از آن‌ها برای مدیریت بهینه سبد خود بهره بگیرند. با این حال، استفاده موفق از این ابزار پیشرفته نیازمند درک ریسک‌های فنی قراردادهای هوشمند و نوسانات قیمت توکن‌های مشتق‌شده است.

پرسش‌های متداول

لیکویید استیکینگ چیست و چه تفاوتی با استیکینگ معمولی دارد؟

در لیکویید استیکینگ، شما دارایی خود را قفل می‌کنید اما در ازای آن یک توکن رسید نقدشونده (LST) دریافت می‌کنید که قابل معامله است؛ در حالی که در استیکینگ سنتی سرمایه شما کاملاً مسدود می‌شود و تا پایان دوره به آن دسترسی ندارید.

آیا قیمت توکن‌های LST همیشه دقیقاً معادل دارایی اصلی است؟

در شرایط عادی بازار بله، اما در مواقع نوسانات شدید یا بروز بحران‌های نقدینگی، ممکن است ارزش توکن LST دچار انحراف شود که به این پدیده دپگ (Depeg) می‌گویند.

مهم‌ترین ریسک‌های فعالیت در پلتفرم‌های استیکینگ نقدشونده چیست؟

ریسک وجود باگ یا حملات هکری در کدهای قرارداد هوشمند پلتفرم، خطر تمرکز دارایی‌ها در چند پروتکل محدود و ریسک نوسان قیمت توکن فرعی نسبت به دارایی اصلی، از مهم‌ترین خطرات این حوزه هستند.