تشدید درگیری‌ها در ایران بازار فلزات را تحت فشار قرار داد

بروز تنش‌های نظامی گسترده در منطقه خاورمیانه و انسداد شاه‌راه استراتژیک تنگه هرمز، بازار جهانی کمودیتی‌ها را با یک بحران فیزیکی شدید در بخش عرضه مواجه کرده است که تحلیلگران اقتصادی به آن «ابرتنگنا» یا سوپر اسکیویز (Super-Squeeze) می‌گویند. بر اساس گزارش تحلیلی روزنامه فایننشال تایمز (Financial Times)، تأثیرات مستقیم این درگیری‌ها زنجیره تأمین فلزات اساسی را به شدت فلج کرده است؛ به‌طوری‌که قیمت مس با جهش تند به سقف تاریخی ۱۰,۸۵۰ دلار در هر تن نزدیک شده و آلومینیوم نیز با عبور از مرز ۲,۷۶۰ دلار، بالاترین نرخ چهار سال گذشته را ثبت کرده است.

در این مقاله، آمار و ارقام دقیق این بحران، مکانیزم‌های اثرگذاری جنگ بر زنجیره تولید و چشم‌انداز آینده بازار فلزات را بررسی می‌کنیم.

کالبدشکافی بنیادی بحران؛ آمار و ارقام ابرتنگنا در بازار فلزات

پل بلاکسهام (Paul Bloxham)، اقتصاددان ارشد اچ‌اس‌بی‌سی، تأکید دارد که رالی صعودی فعلی ناشی از رشد تقاضا نیست، بلکه مستقیماً از اختلال شدید در بخش عرضه آب می‌خورد. این بحران فیزیکی را می‌توان در سه لایه عددی تحلیل کرد:

• جهش ۲۵ درصدی بهای انرژی: با آغاز درگیری‌ها، قیمت نفت برنت با جهشی تند از کانال ۷۲ دلار به بالای ۹۳ دلار در هر بشکه پمپاژ شد. از آنجا که بخش معدن‌کاری به شدت به سوخت‌های فسیلی وابسته است، این رشد ۲۵ درصدی بهای نفت، هزینه گازوئیل مصرفی ماشین‌آلات سنگین را به شدت بالا برده و بهای تمام‌شده تولید را افزایش داده است.

• افت تولید آلومینیوم در خلیج فارس: غول‌های بزرگ تولیدکننده آلومینیوم در منطقه (مانند امارات و بحرین) که نزدیک به ۱۰ درصد از نیاز فیزیکی کل بازار جهانی را تأمین می‌کنند، به دلیل انسداد تنگه هرمز در دسترسی به ماده اولیه «آلومینا» ناکام مانده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد برخی از این واحدهای ذوب‌آهن ناچار شده‌اند حجم خروجی خود را تا ۳۵ درصد کاهش دهند.

• کمبود اسید سولفوریک در فرآیند استخراج: هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی و زنجیره تأمین اسید سولفوریک که ماده حیاتی برای استخراج مس و نیکل است با رشد ۴۰ درصدی مواجه شده که این فاکتور مستقیماً ظرفیت پالایشگاه‌های فلزات را مهار کرده است.

جدول تغییرات قیمت و شاخص‌های کلیدی بازار فلزات اساسی

آخرین آمارهای ثبت‌شده از قیمت‌ها و میزان اثرگذاری بحران بر زنجیره فیزیکی کالاها در جدول زیر خلاصه شده است:

چشم‌انداز پیش‌رو؛ ریسک‌ها و فرصت‌های معامله‌گران

تحلیلگران مدیریت ریسک فایننشال تایمز هشدار می‌دهند که پایداری این قیمت‌های نجومی کاملاً به مدت‌زمان این درگیری پولی و نظامی بستگی دارد. در حال حاضر دو سناریو برای بازار متصور است:

• سناریوی اول (تداوم جنگ): اگر انسداد تنگه هرمز که محل عبور ۲۰ درصد از محموله‌های انرژی جهان است طولانی شود، قیمت نفت مرز ۱۰۰ دلار را رد خواهد کرد. این اتفاق با تشدید پدیده سوپر اسکیویز، مس را به بالای ۱۲,۰۰۰ دلار و آلومینیوم را به سمت مرز ۳,۰۰۰ دلار پرواز می‌دهد.

• سناریوی دوم (آرامش تدریجی): در صورت فروکش کردن تنش‌ها و بازگشایی خطوط کشتیرانی، بخش عمده‌ای از حباب ناشی از هزینه حمل‌ونقل تخلیه شده و قیمت‌ها بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از سقف‌های فعلی فاصله خواهند گرفت و اصلاح می‌شوند.