بیت‌کوین ۱۸ ساله شد؛ رشد ۲۵ میلیون برابری تنها در دو دهه

بیت‌کوین (Bitcoin) در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، هجدهمین سالگرد انتشار وایت‌پیپر خود را پشت سر می‌گذارد؛ پروژه‌ای که در ابتدا ایده‌ای برای ایجاد پول دیجیتال مستقل بود، اما به‌تدریج به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های بازارهای مالی جهان تبدیل شد.

مقایسه نخستین قیمت‌های معاملاتی بیت‌کوین در سال ۲۰۱۰ با قیمت حدود ۷۶ هزار و ۸۰۰ دلاری آن در اکتبر ۲۰۲۶، ابعاد این مسیر را بهتر نشان می‌دهد. قیمت بیت‌کوین در نخستین معاملات شناخته‌شده حدود ۰.۰۰۳ دلار بود؛ بنابراین ارزش آن از آن زمان تاکنون تقریباً ۲۵.۶ میلیون برابر شده است؛ رشدی معادل بیش از ۲.۵ میلیارد درصد.

البته بیت‌کوین هنگام انتشار وایت‌پیپر در سال ۲۰۰۸ و حتی زمان استخراج نخستین بلاک در ژانویه ۲۰۰۹، قیمت معاملاتی مشخصی نداشت. به همین دلیل، محاسبه رشد بر اساس نخستین قیمت‌های شناخته‌شده در سال ۲۰۱۰ انجام می‌شود.

از یک ایده تا دارایی جهانی

ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ وایت‌پیپر بیت‌کوین را منتشر کرد. این سند، سازوکار یک سیستم پرداخت همتا‌به‌همتا را توضیح می‌داد که بدون نیاز به بانک یا نهاد مرکزی فعالیت می‌کرد. چند ماه بعد، در ۳ ژانویه ۲۰۰۹، نخستین بلاک شبکه بیت‌کوین استخراج شد.

در سال ۲۰۱۰، خرید دو پیتزا در برابر ۱۰ هزار بیت‌کوین به یکی از مشهورترین رویدادهای تاریخ این بازار تبدیل شد. این اتفاق که بعدها با نام روز پیتزای بیت‌کوین شناخته شد، نشان داد این دارایی می‌تواند برای مبادلات واقعی نیز استفاده شود.

با افزایش توجه عمومی، بیت‌کوین دوره‌های متعددی از رشد و سقوط را تجربه کرد. ورشکستگی صرافی Mt. Gox در سال ۲۰۱۴ و از دست رفتن صدها هزار بیت‌کوین، یکی از نخستین بحران‌های بزرگ این بازار بود. بااین‌حال، این اتفاق مانع ادامه فعالیت شبکه نشد.

از سقف ۲۰ هزار دلاری تا ورود سرمایه‌گذاران بزرگ

در سال ۲۰۱۷، قیمت بیت‌کوین برای نخستین بار به محدوده ۲۰ هزار دلار نزدیک شد. اختلاف‌نظر درباره ظرفیت شبکه نیز در همان دوره به شکل‌گیری بیت‌کوین کش انجامید. پس از آن، ممنوعیت‌های چین و افت بازار، دوره‌ای دشوار را برای سرمایه‌گذاران رقم زد.

در سال ۲۰۲۱، با افزایش پذیرش عمومی و ورود سرمایه‌گذاران بزرگ، قیمت بیت‌کوین به محدوده ۶۹ هزار دلار رسید. اما سقوط صرافی FTX در سال ۲۰۲۲ بار دیگر اعتماد به بخش بزرگی از صنعت ارزهای دیجیتال را تحت فشار قرار داد.

نقطه عطف بعدی در ژانویه ۲۰۲۴ رقم خورد؛ زمانی که صندوق‌های قابل معامله اسپات بیت‌کوین در آمریکا تأیید شدند. این اتفاق مسیر دسترسی سرمایه‌گذاران سنتی به بیت‌کوین را هموارتر کرد. در ادامه، قیمت این دارایی در پایان سال ۲۰۲۴ از ۱۰۰ هزار دلار عبور کرد و در اکتبر ۲۰۲۵ به سقف تاریخی بیش از ۱۲۶ هزار دلار رسید.

چالش‌های پیش روی بیت‌کوین

با وجود رشد چشمگیر قیمت و افزایش پذیرش نهادی، آینده بیت‌کوین بدون چالش نیست. پیشرفت رایانه‌های کوانتومی، تهدیدهای امنیت سایبری و تغییرات احتمالی در ساختار استخراج از جمله موضوعاتی هستند که توجه توسعه‌دهندگان و فعالان این حوزه را به خود جلب کرده‌اند.

از سوی دیگر، کاهش پاداش استخراج در رویدادهای هاوینگ باعث شده درآمد ماینرها بیش از گذشته به کارمزد تراکنش‌ها وابسته باشد. این موضوع در بلندمدت می‌تواند اهمیت حفظ امنیت شبکه و ایجاد تقاضای کافی برای استفاده از آن را افزایش دهد.

بیت‌کوین طی ۱۸ سال از یک ایده و دارایی تقریباً بی‌ارزش در نخستین معاملات به بازاری چندین هزار میلیارد دلاری در دوره‌های اوج خود رسیده است. رشد بیش از ۲.۵ میلیارد درصدی آن، یکی از شگفت‌انگیزترین عملکردهای تاریخ دارایی‌های مالی محسوب می‌شود؛ هرچند مسیر آینده این شبکه همچنان به پذیرش کاربران، امنیت و توانایی آن در مواجهه با چالش‌های جدید بستگی دارد.