قراردادهای دائمی (Perpetual) در مقابل قراردادهای مدتدار
پیشرفته
چکیده
در بازارهای مشتقه، قراردادهای آتی به دو صورت قراردادهای مدتدار با سررسید مشخص و قرارداد دائمی بدون تاریخ انقضا معامله میشوند. هر دو ابزار به معاملهگران اجازه میدهند بدون مالکیت مستقیم دارایی پایه، از نوسانات قیمت سود بگیرند یا ریسک خود را پوشش دهند. بااینحال، تفاوت در ساختار تسویه، وجود یا عدم وجود تاریخ سررسید، سازوکار فاندینگ و نحوه همگرایی با قیمت بازار نقدی، باعث شده است کاربرد و استراتژی استفاده از آنها متفاوت باشد. شناخت دقیق این تفاوتها برای انتخاب ابزار مناسب در معاملات کوتاهمدت یا سرمایهگذاری میانمدت و بلندمدت اهمیت زیادی دارد.
قرارداد آتی (Futures) چیست؟
قراردادهای آتی یا فیوچرز توافقهایی هستند که براساس آنها معاملهگران متعهد میشوند دارایی مشخصی را در تاریخی معین و با قیمتی از پیش تعیینشده خریداری کرده یا به فروش برسانند. این ابزارهای مالی هم توسط پوششدهندگان ریسک و هم توسط سفتهبازان استفاده میشوند. گروه اول برای محافظت در برابر نوسانات قیمت و گروه دوم برای کسب سود از پیشبینی تغییرات آینده بازار از آن بهره میبرند.
در هر قرارداد آتی، تعداد واحدهای دارایی، قیمت توافقی و زمان سررسید مشخص میشود. با رسیدن به تاریخ انقضا، دارنده قرارداد موظف به معامله دارایی پایه، مطابق با شرایط تعیینشده است. بااینحال، بسیاری از معاملهگران پیش از سررسید، قرارداد خود را در بازار آزاد میبندند. خروج از موقعیت معمولا به سه روش بستن موقعیت از طریق گرفتن پوزیشن معکوس و هماندازه، انتقال موقعیت به سررسید جدید (رولاور) و انتظار تا زمان تسویه نهایی انجام میشود.
گفتنی است که قراردادهای آتی نوعی ابزار مشتقه هستند، اما با اختیار معامله و قراردادهای سلف تفاوت دارند. داراییهای متنوعی مانند ارزهای رایج، سهام، شاخصها، اوراق بدهی دولتی، ارزهای دیجیتال، نفت، فلزات گرانبها و محصولات کشاورزی از طریق قراردادهای آتی معامله میشوند. معاملهگران نیز برای تحلیل بازار آتی از ترکیب تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال بهره میبرند.
قرارداد دائمی (Perpetual)؛ بدون تاریخ انقضا
معاملات قرارداد دائمی (Perpetual) شباهت زیادی به قراردادهای آتی دارند. در این نوع قرارداد میتوان از معامله اهرم دار برای کسب سود از تغییرات قیمت استفاده کرد؛ بدون آنکه دارایی پایه بهصورت آنی در بازار نقدی یا اسپات مبادله شود.
تفاوت اصلی میان قراردادهای دائمی و آتی در این است که اولی تاریخ سررسید و زمان تسویه مشخصی ندارد. بنابراین معاملهگر میتواند تا هر زمان که وجه تضمین کافی داشته باشد، موقعیت خود را باز نگه دارد. برای مثال، اگر فردی قرارداد آتی نفت خام برای ماه دسامبر را با قیمت ۴۰ دلار بخرد، در زمان سررسید موظف به تسویه خواهد بود. اما اگر قراردادهای دائمی را با همین قیمت بخرد، تعهد او محدود به زمان خاصی نیست و میتواند هر زمان که بخواهد از معامله خارج شود و وجه تضمین خود را دریافت کند.
از آنجا که تاریخ انقضای مشخصی در قراردادهای دائمی وجود ندارد، تعیین قیمت تسویه و هزینه نگهداری موقعیت دشوار است. بههمیندلیل، سازوکاری به نام «فاندینگ» طراحی شده است. معاملهگران در بازههای زمانی معین (مثلا هر ۸ ساعت)، مبلغی را بر اساس اختلاف قیمت قراردادهای دائمی و بازار نقدی با یکدیگر مبادله میکنند. این سازوکار باعث نزدیک ماندن قیمت قراردادهای دائمی به قیمت بازار نقدی میشود.
قرارداد مدتدار (Dated/Delivery)؛ معامله با سررسید معین
قرارداد مدتدار که گاهی «قرارداد با تحویل در تاریخ مشخص» نیز نامیده میشود، نوعی توافق مالی است که در آن خریدار و فروشنده بر سر قیمت دارایی پایه و تاریخ مشخص تحویل و تسویه در آینده به توافق میرسند. در چنین قراردادی، طرفین متعهد به خرید و فروش دارایی در تاریخی مشخصی و با قیمت توافقشده میشوند، هرچند معامله واقعی در زمان انعقاد قرارداد صورت نمیگیرد.
این نوع قراردادها یکی از اشکال اصلی ابزارهای مالی مشتقه هستند و برای پوشش ریسک قیمت یا سفتهبازی استفاده میشوند. در قراردادهایی مانند قرارداد آتی (futures)، تاریخ و ماه تحویل از ابتدا تعیین شده و هنگام انقضا، طرفین باید قرارداد را تسویه کرده یا دارایی پایه را تحویل دهند.
مزیت قرارداد مدتدار این است که قیمت نهایی معامله و زمان تحویل از قبل مشخص است، بنابراین خریدار یا فروشنده میتواند ریسک نوسانات بازار را کاهش دهد. اگر قیمت دارایی در تاریخ تحویل بالاتر از قیمت توافقشده باشد، خریدار سود میبرد و بالعکس. در برخی موارد تحویل دارایی بهصورت فیزیکی انجام میشود (مثلا کالاها) و در برخی دیگر (مثلا ارز دیجیتال) تسویه نقدی براساس تفاوت قیمت بازار و قیمت توافقی صورت میگیرد.
تفاوت اصلی در فاندینگ ریت و قیمت
در معاملات قراردادهای دائمی، تفاوت اصلی بین «فاندینگ ریت» و «قیمت» در نحوه عملکرد و هدف آنها است:
قیمت یک قرارداد دائمی (Perpetual)، همان ارزش فعلی بازار آن قرارداد است که براساس عرضه و تقاضا تعیین میشود و معمولا بسیار نزدیک به قیمت دارایی پایه در بازار نقدی (Spot Price) است، چون معاملهگران روی آن خرید و فروش انجام میدهند. درواقع قیمت، نمایانگر آن چیزی است که خریداران و فروشندگان حاضر به پرداخت و دریافت آن در لحظه معامله هستند. این قیمت همان عددی است که سود و زیان (PnL) موقعیتها براساس آن محاسبه میشود.
در مقابل، فاندینگ ریت (Funding Rate) یک نرخ بهره دورهای است که بهمنظور همگام نگهداشتن قیمت قرارداد دائمی با قیمت دارایی پایه طراحی شده است. چون قراردادهای دائمی تاریخ انقضا ندارند، خود بازار بهتنهایی قادر به همگرایی طبیعی قیمت با بازار نقدی نیست.
بههمیندلیل، فاندینگ ریت هر چند ساعت یکبار و براساس اختلاف قیمت قرارداد و قیمت لحظهای تعیین میشود. بهطوریکه معاملهگران لانگ و شورت پرداختهای دورهای بین خود دارند تا این اختلاف از بین برود. بهعبارت ساده، قیمت نشاندهنده ارزش فعلی بازار است، اما فاندینگ ریت یک ابزار تنظیمی است که باعث میشود این قیمت از قیمت واقعی دارایی منحرف نشود.
کدام قرارداد برای ترید روزانه و کدام یک برای سرمایهگذاری بلندمدت مناسب است؟
وقتی صحبت از انتخاب نوع قرارداد برای معامله روزانه یا بلندمدت میشود، پاسخ بستگی به هدف، سبک معامله و مدیریت ریسک شما دارد. قرارداد دائمی معمولا برای ترید روزانه و کوتاهمدت، بهخصوص در بازار ارزهای دیجیتال مناسبتر است، چون:
- تاریخ انقضا ندارد، پس لازم نیست نگران تمدید یا تسویه موقعیت باشید.
- قیمت تقریبا همیشه نزدیک به قیمت لحظهای دارایی است.
- امکان استفاده از اهرم و ورود و خروج سریع به پوزیشنها، آن را برای اسکالپینگ و معاملات سریع مناسب میکند.
- بااینحال، هزینههای دورهای فاندینگ میتواند در طولانیمدت، سود را کاهش دهد.
قرارداد آتی با سررسید مشخص ممکن است برای نگهداری موقعیتهای بلندمدت بهتر باشد، چون:
- تاریخ انقضا دارد و تا آن زمان تسویه میشود و هزینههایی مثل فاندینگ دورهای در آنها نیست.
- این قراردادها مناسبتر هستند، اگر هدف شما پوشش ریسک بلندمدت یا برنامهریزی براساس رویدادهای آتی بازار باشد.
- همچنین میتوان برای استراتژیهای سرمایهگذاری با دید چند هفته تا چند ماه، هزینههای مشخصتری داشت.
اگر معاملهگر فعال هستید و میخواهید از نوسانات روزانه سود ببرید، قراردادهای دائمی معمولا انعطاف بیشتری دارند. ولی اگر میخواهید پوزیشن بلندمدت با هزینه شفاف و بدون فاندینگ داشته باشید، قراردادهای آتی سنتی گزینه منطقیتری بهشمار میروند.
جمعبندی
در مقایسه میان قرارداد دائمی و قراردادهای مدتدار نمیتوان یک گزینه را بهطور مطلق برتر دانست و انتخاب بهینه، به هدف و سبک معاملاتی شما بستگی دارد. قراردادهای دائمی بهدلیل نداشتن سررسید و نقدشوندگی بالا، برای تریدرهای فعال و کوتاهمدت جذابتر هستند، هرچند هزینه فاندینگ میتواند در بلندمدت تاثیرگذار باشد. در مقابل، قراردادهای مدتدار با تاریخ تسویه مشخص، ساختار شفافتری برای برنامهریزی بلندمدت و پوشش ریسک ارائه میدهند. درنهایت، مدیریت سرمایه، کنترل اهرم و درک سازوکار هر قرارداد، نقش تعیینکنندهای در انتخاب صرف نوع قرارداد آتی خواهد داشت.
دیدگاهها