چکیده

شبکه سویی (SUI) به‌عنوان یکی از سریع‌ترین بلاک‌چین‌های لایه اول در دنیای کریپتو شناخته می‌شود، اما حتی با سرعت بالا، توسعه‌دهندگان به دنبال راه‌حل‌های لایه دوم برای آن هستند تا کاربردهای خاص و مقیاس‌پذیری بیشتری برای برنامه‌ها فراهم کنند. ارزهای لایه دوم سوئی امکان انجام تراکنش‌های سریع‌تر، کارمزد کمتر و تجربه کاربری بهتر را ارائه می‌دهند و به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهند اپلیکیشن‌هایی با تمرکز ویژه (App-chains) بسازند. 

در این مقاله، برترین پروژه‌های لایه دوم روی Sui، مزایای حضور آنها در اکوسیستم سویی و نکات فنی مربوط به آنها را بررسی خواهیم کرد.

معرفی اکوسیستم سویی 

اکوسیستم سویی یک بلاک‌چین لایه اول (Layer‑۱) با تمرکز بر سرعت بالا، مقیاس‌پذیری و تجربه توسعه‌دهنده بهتر است که معماری منحصر‌به‌فردی برای اجرای قراردادهای هوشمند دارد. برخلاف بسیاری از بلاک‌چین‌های سنتی مانند اتریوم یا بیت کوین که با افزایش فعالیت شبکه دچار کندی می‌شوند، Sui با طراحی Parallel Execution (اجرای موازی تراکنش‌ها) توان عملیاتی بسیار بالایی ارائه می‌دهد و هزینه تراکنش‌ها را پایین نگه می‌دارد.

به‌عبارت ساده، این شبکه برای اپلیکیشن‌های Web3 با حجم تراکنش بالا ساخته شده است، مخصوصاً برنامه‌هایی که نیاز به پاسخ‌دهی سریع و تراکنش‌های ارزان دارند. طبق گزارش CoinDesk، با رشد سریع دیفای و NFT بر بستر Sui، این بلاک‌چین توانسته در مدت کوتاهی به یکی از ده اکوسیستم برتر دیفای تبدیل شود.

از سوی دیگر، سویی به‌عنوان یک لایه اول، تفاوت‌های مشخصی با سایر بلاک‌چین‌های سریع دارد:

• معماری داده متفاوت: داده‌ها به‌صورت اشیاء (Objects) ذخیره می‌شوند و این ساختار باعث می‌شود تراکنش‌های غیرهمپوشان سریع‌تر پردازش شوند.
• الگوریتم اجماع بهینه: به‌گونه‌ای طراحی شده که شبکه را قادر می‌سازد حجم تراکنش بالا را بدون کاهش سرعتِ مدیریت کند.
• بهینه برای توسعه‌دهندگان: ابزارهای SDK و محیط توسعه بهتر، باعث جذب برنامه‌نویسان و استودیوهای Web3 شده است.

با این وجود، نسخه‌های لایه دوم (Layer 2s) برای موارد خاص کاربردی‌تر هستند، به‌خصوص زمانی که برنامه‌ها به فضای عملیاتی گسترده‌تری نیاز دارند.

حرف حساب بیل گیتس اگه سرمایه‌تون از ایلان ماسک کمتره، باید این نکات رو موقع سرمایه‌گذاری جدی بگیرید!

اگه سرمایه‌تون از ایلان ماسک کمتره، باید این نکات رو موقع سرمایه‌گذاری جدی بگیرید!

4:57 | 00:00

100

برای گوش دادن به پادکست‌های بیشتر کلیک کنید.

همه پادکست‌ها

چرا شبکه سویی به لایه دوم نیاز دارد؟

در نگاه اول ممکن است این سؤال مطرح شود که وقتی سویی خودش یک بلاک‌چین لایه اول بسیار سریع با اجرای موازی تراکنش‌هاست، چرا باید به لایه دوم (Layer 2) نیاز داشته باشد؟ پاسخ کوتاه این است؛ سرعت بالا به‌تنهایی برای پاسخ‌گویی به تمام نیازهای اکوسیستم کافی نیست. با رشد دیفای، گیمینگ، NFT و اپلیکیشن‌های اجتماعی، فشار تقاضا و تنوع کاربردها افزایش می‌یابد و شبکه اصلی حتی با وجود سرعت بالا، به راهکارهای تخصصی‌تر نیاز پیدا می‌کند. مهمترین دلایل فنی نیاز شبکه سویی به لایه دوم را می‌توان در موارد زیر دنبال کرد: 

• تمرکز بر App-Chains و کاربردهای خاص

در اکوسیستم سویی، برخی پروژه‌ها ترجیح می‌دهند بلاک‌چین جانبی اختصاصی (App-Chain) داشته باشند تا:

• تنظیمات کارمزد و منطق اقتصادی مخصوص خود را اعمال کنند.
• مدل اجماع یا ترتیب‌دهی تراکنش‌ها را برای کاربرد خاص بهینه کنند.
• بدون تأثیرپذیری از ترافیک عمومی شبکه فعالیت کنند.

این دقیقاً جایی است که لایه دوم معنا پیدا می‌کند: ایجاد محیط تخصصی بدون بارگذاری شبکه اصلی.

• مدیریت ریسک ازدحام در آینده

امروز سویی سریع است؛ اما اگر اکوسیستم آن مانند برخی شبکه‌های دیگر رشد انفجاری را تجربه کند، احتمال تراکم شدید عملیاتی وجود دارد. لایه‌های دوم به‌عنوان سوپاپ اطمینان مقیاس‌پذیری عمل می‌کنند و از تمرکز بیش‌ازحد بار تراکنش روی لایه اول جلوگیری می‌کنند.

• بهینه‌سازی هزینه برای کاربردهای خاص

برخی کاربردها مانند بازی‌های بلاک‌چینی یا میکروتراکنش‌ها به کارمزد بسیار پایین و پردازش فوق‌العاده سریع نیاز دارند. راهکار لایه دوم می‌تواند:

• کارمزد را کاهش دهد.
• تراکنش‌های پرتکرار را خارج از زنجیره اصلی مدیریت کند.
• فقط نتیجه نهایی را در لایه اول ثبت کند.

این مدل باعث کاهش فشار روی شبکه اصلی می‌شود.

• انعطاف‌پذیری در طراحی اقتصادی (Tokenomics)

پروژه‌هایی که روی سویی ساخته می‌شوند، ممکن است نیاز به مدل اقتصادی مستقل داشته باشند؛ مثلا:

• توکن بومی برای پرداخت کارمزد
• مکانیزم استیکینگ اختصاصی
• سیاست تورمی یا ضدتورمی خاص

لایه دوم این استقلال را فراهم می‌کند، بدون اینکه ساختار اصلی شبکه تغییر کند.

• رقابت اکوسیستمی

در فضای رقابتی بلاکچین، شبکه‌هایی که امکان توسعه لایه دوم و App-Chain را فراهم می‌کنند، معمولاً توسعه‌دهندگان بیشتری جذب می‌کنند.  حتی اگر لایه اول سریع باشد، نبود راهکارهای جانبی می‌تواند محدودکننده باشد.

سویی به‌دلیل معماری پیشرفته‌اش نیازی فوری و بحرانی به لایه دوم ندارد؛ اما با رشد اکوسیستم و ورود پروژه‌های تخصصی، لایه‌های دوم به‌عنوان ابزار مقیاس‌پذیری هدفمند، کاهش هزینه و استقلال عملیاتی اهمیت پیدا می‌کنند. به عبارت دیگر لایه دوم در سویی نه برای جبران ضعف، بلکه برای گسترش ظرفیت و تنوع کاربردی اکوسیستم توسعه می‌یابد.

معرفی برترین پروژه‌ها و پروتکل‌های لایه ۲ روی سویی

در اکوسیستم Sui، توسعه راهکارهای لایه دوم نسبت به برخی بلاک‌چین‌های دیگر هنوز در مراحل اولیه است و بسیاری از پروتکل‌ها، مارکت‌کپ کوچک و فعالیت محدود دارند. بااین‌حال، تعداد قابل توجهی پروژه لایه دوم در حال شکل‌گیری است که هدف آن‌ها کاهش هزینه، بهینه‌سازی تراکنش‌های تخصصی، App-chains سفارشی و تجربه بهتر است. این پروژه‌ها در حال رشد هستند و می‌توانند نقش مهمی در آینده اکوسیستم ایفا کنند.

DEEP

دیپ بوک پروتکل (DeepBook Protocol) یک دفتر سفارش در اکوسیستم سویی است که تمام فرآیند ثبت سفارش، مچینگ و تسویه را مستقیما روی بلاک‌چین انجام می‌دهد. این ساختار باعث شفافیت بالا، اجرای دقیق‌تر قیمت و کنترل بیشتر برای مارکت‌میکرهای حرفه‌ای نسبت به مدل‌های AMM می‌شود. DeepBook در نسخه‌های جدید خود به‌عنوان لایه نقدینگی پایه دیفای سویی عمل می‌کند و بسیاری از پروتکل‌ها می‌توانند از نقدینگی آن استفاده کنند.

از نظر بازار، DEEP هنوز پروژه‌ای با مارکت‌کپ متوسط (حدود ۱۳۰ میلیون دلار) محسوب می‌شود و تقریباً نیمی از عرضه آن در گردش است. با توجه به نقش زیرساختی آن در دیفای سویی، رشد این پروژه وابسته به رشد کلی اکوسیستم و افزایش حجم معاملات آن‌چین خواهد بود، اما همچنان در دسته پروژه‌های در حال توسعه و نه کاملاً تثبیت‌شده قرار می‌گیرد.

WAL

Walrus یک پلتفرم زیرساختی داده در اکوسیستم سویی است که با تمرکز بر بازارهای داده در عصر هوش مصنوعی توسعه یافته است. هدف Walrus ایجاد بستری برای ذخیره، تأیید، مالکیت‌پذیری و درآمدزایی از داده‌هاست؛ به‌ویژه برای کاربردهایی مانند AI Agents، بازارهای داده و دیفای داده‌محور. این پروژه بیشتر در لایه زیرساخت داده و اعتبارسنجی فعالیت می‌کند تا در حوزه مستقیم معاملات مالی.

از نظر ارزش بازار، WAL با مارکت‌کپی حدود ۱۲۵ میلیون دلار و حدود ۳۲٪ عرضه در گردش، همچنان پروژه‌ای کوچک تا متوسط محسوب می‌شود که بخش زیادی از توکن‌های آن هنوز آزاد نشده‌اند. بنابراین، علاوه بر پتانسیل رشد در صورت توسعه بازار داده، ریسک فشار عرضه آتی نیز باید در تحلیل سرمایه‌گذاری آن در نظر گرفته شود.

XAUm

XAUm یا Matrixdock Gold یک توکن طلای دیجیتال است که در سال ۲۰۲۴ توسط شرکت فین‌تک Matrixdock عرضه شد. هر واحد XAUm معادل یک گرم طلای فیزیکی با استاندارد LBMA است که در خزانه‌های امن نگهداری می‌شود. این پروژه در حوزه توکنیزه‌سازی دارایی‌های دنیای واقعی (RWA) فعالیت می‌کند و هدف آن فراهم کردن دسترسی ساده، شفاف و قابل معامله طلا از طریق بلاک‌چین است.

XAUm به‌طور کامل با طلای فیزیکی پشتوانه‌سازی شده، به‌صورت دوره‌ای حسابرسی می‌شود و امکان بازخرید فیزیکی طلا را نیز برای دارندگان فراهم می‌کند. همچنین به‌دلیل ماهیت توکنیزه‌شده، قابلیت مالکیت کسری (Fractional Ownership) و نقدشوندگی بالاتری نسبت به بازار سنتی طلا ارائه می‌دهد. با این حال، ریسک‌های طرف مقابل، چارچوب‌های نظارتی و وابستگی به نهاد صادرکننده همچنان در ارزیابی سرمایه‌گذاری آن باید در نظر گرفته شوند.

MMT

Momentum یک زیرساخت دیفای در اکوسیستم Sui است که هسته آن یک صرافی غیرمتمرکز با مدل CLMM (نقدینگی متمرکز) الهام‌گرفته از Uniswap v3 محسوب می‌شود، اما به‌طور خاص برای محیط Move و سویی بهینه‌سازی شده است. این پروژه از زبان برنامه‌نویسی Move برای افزایش امنیت قراردادها استفاده می‌کند و مدل حاکمیتی را پیاده‌سازی کرده تا دارندگان توکن MMT در تصمیم‌گیری‌های اکوسیستم نقش داشته باشند. تمرکز Momentum بر بهره‌وری سرمایه، کاهش اسلیپیج و ایجاد یک لایه نقدینگی ترکیب‌پذیر برای معاملات، استیکینگ و ییلد است.

از نظر بازار، MMT پروژه‌ای کوچک با مارکت‌کپی حدود ۲۶ میلیون دلار است و تنها بخشی از عرضه آن در گردش قرار دارد؛ ضمن اینکه سقف عرضه، نامحدود تعریف شده که در تحلیل بلندمدت اهمیت دارد. با وجود رشد کاربری و TVL قابل‌توجه، این پروژه همچنان در فاز توسعه و تثبیت جایگاه قرار دارد و ریسک سرمایه‌گذاری در آن، بالاست.

Cetus Protocol

Cetus Protocol یک صرافی غیرمتمرکز و پروتکل نقدینگی روی بلاک‌چین‌های Sui و Aptos است که از مدل CLMM (نقدینگی متمرکز) استفاده می‌کند. این معماری که از Uniswap v3 الهام گرفته، به تأمین‌کنندگان نقدینگی اجازه می‌دهد سرمایه خود را در بازه‌های قیمتی مشخص متمرکز کنند و بهره‌وری سرمایه را افزایش دهند. Cetus همچنین بدون نیاز به مجوز (Permissionless) فعالیت می‌کند؛ یعنی هر کاربر یا پروژه‌ای می‌تواند استخر جدید ایجاد کند یا برای جذب نقدینگی مشوق تعیین کند.

تمرکز Cetus بر «Liquidity as a Service» است؛ یعنی سایر پروژه‌ها می‌توانند از طریق SDK این پروتکل، نقدینگی آن را در محصولات خود ادغام کنند. مدل دو توکنی CETUS و xCETUS نیز برای ایجاد انگیزه بلندمدت و مشارکت در حاکمیت طراحی شده است. در مجموع، Cetus یکی از بازیگران اصلی لایه نقدینگی در اکوسیستم سویی محسوب می‌شود، هرچند همچنان در مقایسه با DEXهای شبکه‌های بزرگ‌تر، در مرحله رشد قرار دارد.

Suilend

Suilend یک پروتکل وام‌دهی (Lending) روی شبکه سویی است که تمرکز اصلی آن روی liquid staking و ارائه خدمات وام‌دهی امن و سریع است. این پروژه با توجه به رشد TVL در اکوسیستم، یکی از بازیگران مهم بخش مالی غیرمتمرکز سویی محسوب می‌شود. کاربران می‌توانند هم سپرده‌گذاری کنند و سود دریافت کنند و هم از دارایی‌های استیک‌شده برای وام‌گیری استفاده کنند که انعطاف بیشتری نسبت به پروتکل‌های سنتی دارد. Suilend به ویژه برای توسعه‌دهندگان و سرمایه‌گذاران اکوسیستم سویی جذاب است زیرا ابزارهای وام‌دهی و استیکینگ را به صورت یکپارچه ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی

اکوسیستم لایه دوم سوئی هنوز در مراحل ابتدایی است، اما پروژه‌هایی مانند DeepBook ،Cetus ،Momentum ،Walrus ،Suilend و Matrixdock هرکدام با تمرکز روی حوزه‌ای خاص، از معاملات حرفه‌ای و AMM گرفته تا وام‌دهی و دارایی‌های واقعی دیجیتال، در حال شکل‌دهی زیرساخت مالی و کاربردی شبکه هستند. این پروژه‌ها با بهره‌گیری از نقدینگی عمیق، liquid staking و مالکیت کسری دارایی‌ها، اکوسیستم سویی را برای توسعه‌دهندگان و سرمایه‌گذاران جذاب می‌کنند و نشان می‌دهند که حتی یک شبکه لایه ۱ سریع هم می‌تواند از لایه دوم‌ها برای مقیاس‌پذیری و کاربردهای تخصصی بهره ببرد.