جهش ۱۰ درصدی قیمت نفت؛ انسداد طولانی‌مدت تنگه هرمز چه تاثیری روی بازارهای مالی دارد؟

بازار جهانی انرژی در هفته جاری با یک شوک معاملاتی سنگین مواجه شد و قیمت نفت خام تحت تاثیر تداوم انسداد تنگه هرمز، جهشی نزدیک به ۱۰ درصدی را ثبت کرد. هراس از تخلیه سریع ذخایر استراتژیک کشورهای ثروتمند و تقابل آن با تقاضای فصلی، بازارهای مالی جهان را در آستانه یک بحران جدی قرار داده است.

در آخرین معاملات، نفت خام نایمکس برای تحویل در ماه ژوئن با ۱۰.۵ درصد افزایش به ۱۰۵.۴۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام برنت برای تحویل در ماه ژوئیه نیز با ۷.۹ درصد رشد، مرز ۱۰۹.۲۶ دلار را ثبت کرد. همچنین قیمت گاز طبیعی نایمکس با افزایش ۷.۳ درصدی به ۲.۹۶۰ دلار رسید.

تخلیه بی‌سابقه ذخایر جهانی و استرس عملیاتی

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، موجودی ذخایر جهانی نفت تنها در دو ماه گذشته (مارس و آوریل)، ۲۵۰ میلیون بشکه کاهش یافته است. به گزارش وال استریت ژورنال، اگرچه مازاد نفت موجود در مخازن و نفت‌کش‌ها در آغاز بسته شدن خلیج فارس (حدود دو ماه و نیم پیش) به عنوان یک ضربه‌گیر برای اقتصاد جهانی عمل کرد، اما این ذخایر کمکی اکنون با سرعتی بی‌سابقه در حال اتمام است.

تحلیلگران جی.پی. مورگان هشدار می‌دهند که در صورت تداوم انسداد این آبراه حیاتی، موجودی نفت کشورهای توسعه‌یافته و ثروتمند تا ماه آینده به «سطح استرس عملیاتی» و تا سپتامبر به «سطح عملیاتی حداقل» سقوط خواهد کرد که این امر کل سیستم توزیع سوخت را فلج می‌کند.

پیامدهای انسداد تنگه هرمز بر بازارهای مالی و اقتصاد جهانی

تداوم این وضعیت سه چالش ساختاری را به بازارهای مالی تحمیل می‌کند:

• ۱. تشدید ریسک‌های تورمی جهانی: کاهش شدید ذخایر سوخت‌هایی مانند گازوئیل در آمریکا (سقوط به زیر ۱۰۰ میلیون بشکه برای اولین بار از ۲۰۰۳) و کمبود شدید نفتا و نفت کوره در کشورهای آسیایی مثل هند و تایوان، هزینه حمل‌ونقل و تولید صنعتی را بالا برده و موج جدیدی از تورم تولیدکننده (PPI) را بیدار می‌کند.
• ۲. فشار مضاعف بر بازارهای سهام و کریپتو: با بالا رفتن احتمال ریسک تورمی، امیدها به کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو کم‌رنگ‌تر شده و بانک‌های مرکزی مجبور به حفظ سیاست‌های انقباضی خواهند بود؛ موضوعی که بازارهای سهام و دارایی‌های ریسکی نظیر ارزهای دیجیتال را تحت فشار فروش قرار می‌دهد.
• ۳. بحران سوخت در آستانه فصل سفرهای تابستانی: طبق اعلام مدیرعامل آرامکوی عربستان، ذخایر بنزین و سوخت جت پیش از آغاز سفر‌های تابستانی به سطوح بسیار پایینی خواهد رسید که این امر قیمت بنزین را برای مصرف‌کننده نهایی به ارقام نجومی می‌رساند.

اگرچه سیگنال‌های دیپلماتیک جدیدی مبنی بر پاسخ ایران به طرح مذاکراتی آمریکا از طریق میانجی‌گری پاکستان منتشر شده و بازارها چشم‌انتظار گشایش‌های سیاسی هستند، اما تا زمان بازگشایی واقعی این شاه‌راه انرژی، سایه سنگین بحران بر سر اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند.

سوالات متداول (FAQ)

۱. چرا انسداد تنگه هرمز تأثیر فوری بر قیمت بنزین و سوخت در آمریکا و آسیا گذاشته است؟

تنگه هرمز مسیر عبور یک‌پنجم عرضه نفت و گاز جهان است. با بسته شدن این مسیر، جریان نفت جدید قطع شده و کشورها مجبور به استفاده از ذخایر استراتژیک خود شده‌اند. بر اساس گزارش‌ها، ذخایر گازوئیل آمریکا به کمترین حد از سال ۲۰۰۳ رسیده و کشورهای آسیایی نظیر هند نیز در آستانه کمبود شدید محصولات پالایش‌شده قرار دارند که این امر قیمت سوخت را مستقیماً صعودی می‌کند.

۲. تحلیلگران سطح استرس عملیاتی ذخایر نفت را برای چه زمانی پیش‌بینی کرده‌اند؟

تحلیلگران بانک جی.پی. مورگان تخمین می‌زنند که در صورت باز نشدن تنگه هرمز، ذخایر نفت کشورهای ثروتمند تا ماه آینده (ژوئن) وارد فاز استرس عملیاتی شده و تا سپتامبر به حداقل ممکن برای زنده نگه داشتن سیستم زنجیره تأمین خواهد رسید.