کشورها چگونه با ارز دیجیتال اقتصاد جهان را تغییر می‌دهند؟

گزارش تازه شرکت تحلیل بلاک چین TRM Labs نشان می‌دهد دولت‌ها دیگر فقط تماشاگر بازار کریپتو نیستند. از کره شمالی تا سنگاپور، کشورها به شکل فعال از شبکه‌های بلاکچینی به‌عنوان بخشی از استراتژی مالی و حتی ژئوپلیتیکی خود استفاده می‌کنند. همین تغییر آرام،کریپتو را به نیرویی تأثیرگذار در معادلات اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.

کریپتو؛ از ابزار بازار تا اهرم دولت‌ها

بر اساس این گزارش، ماهیت بدون مرز بلاک چین به کشورها اجازه می‌دهد انتقال ارزش را خارج از سیستم‌های سنتی مبتنی بر دلار آمریکا، سوئیفت و بانکداری کارگزار انجام دهند. این ویژگی به‌ویژه برای دولت‌های اقتدارگرا جذاب است؛ دولت‌هایی که به دنبال دور زدن تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی هستند.

کره شمالی در این میان، تهاجمی‌ترین نمونه به شمار می‌رود. TRM Labs فعالیت واحدهای سایبری این کشور را به مجموعه‌ای از حملات گسترده به صرافی‌ها، پروژه‌های دیفای و پل‌های بلاکچینی مرتبط دانسته؛ حملاتی که میلیاردها دلار خسارت به همراه داشته‌اند. یکی از شاخص‌ترین موارد، هک بزرگ پلتفرم بای‌بیت در فوریه ۲۰۲۵ بود.

حرف حساب پاول دورف شما اگر ۳۰۰ میلیون دلار پول داشتید، باهاش چیکار می‌کردید؟

00:00 | 00:00

100

00:00 | 00:00

تحقیقات چه می‌گویند؟

تحقیقات نشان می‌دهد دارایی‌های سرقت‌شده ابتدا از طریق میکسرها شسته شده، سپس میان بلاک چین‌های مختلف جابه‌جا شده‌اند، به استیبل ‌کوین‌ ها تبدیل شده و در نهایت از طریق کارگزاران OTC در آسیا نقد شده‌اند. به گفته TRM، این منابع مالی در نهایت به برنامه‌های موشکی و هسته‌ای پیونگ‌یانگ بازمی‌گردد.

روسیه و ایران؛ استفاده متفاوت از دارایی‌های دیجیتال

روسیه پس از تحریم‌های گسترده ناشی از حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲، مسیر متفاوتی را در پیش گرفت. هرچند رمزارزها جایگزین کامل نظام مالی سنتی نشده‌اند، اما طبق داده‌های TRM اکنون نقشی مکمل در تسویه‌حساب‌های فرامرزی با کشورهایی مانند ایران، جذب سرمایه برای گروه‌های حامی روسیه و عملیات گسترده استخراج رمزارز ایفا می‌کنند.

در سوی دیگر، ایران از سال ۲۰۱۹ استخراج بیت‌ کوین را قانونی اعلام کرده است. گزارش TRM نشان می‌دهد این کشور از بیت‌کوین استخراج‌شده در داخل برای پرداخت هزینه واردات استفاده می‌کند؛ روشی که امکان دور زدن محدودیت‌های پرداخت بین‌المللی را فراهم می‌سازد.

دو مسیر متفاوت برای آینده کریپتو

اما استفاده دولتی از رمزارزها همیشه جنبه تقابلی ندارد. گزارش TRM تأکید می‌کند که دولت‌های دموکراتیک بیشتر بر نظارت، شفافیت و ثبات بازار تمرکز دارند.

در آمریکا و اروپا، نهادهای نظارتی به‌طور فزاینده‌ای از ابزارهای تحلیل بلاک چین برای ردیابی پرداخت‌ها، اجرای تحریم‌ها و حمایت از تحقیقات فرامرزی استفاده می‌کنند. داخل اروپا، چارچوب قانونی MiCA که اکنون اجرایی شده، مجوزدهی و نظارت سخت‌گیرانه‌ای را برای شرکت‌های فعال در حوزه کریپتو الزامی کرده است. در آمریکا نیز نهادهایی مانند FinCEN و OFAC همچنان در حال تکمیل مقررات دارایی‌های دیجیتال هستند.

مدل آسیایی؛ همکاری به‌جای تقابل

آسیا رویکردی متفاوت و تا حدی مشارکتی‌تر را نشان می‌دهد. در سنگاپور، اداره پولی این کشور همکاری نزدیکی با شرکت‌های خصوصی برای توسعه فناوری‌های انطباق و نظارت دارد. ژاپن نیز پس از تجربه هک‌های بزرگ در سال‌های گذشته، نظارت بر صرافی‌ها را به‌طور قابل‌توجهی تقویت کرده است.

علاوه بر این، بسیاری از بانک‌های مرکزی منطقه در حال آزمایش ارزهای دیجیتال بانک مرکزی و ذخایر توکنیزه‌شده هستند؛ ایده‌هایی که از بلاک چین‌های عمومی الهام گرفته شده‌اند، اما همچنان تحت کنترل سخت‌گیرانه دولت باقی مانده‌اند.

شفافیت یا دور زدن قوانین؛ تفاوت در اجرا

تضاد میان این دو رویکرد کاملاً آشکار است. در حالی که کره شمالی از کریپتو برای دور زدن محدودیت‌ها و تأمین مالی تسلیحات استفاده می‌کند، کشورهایی مانند سنگاپور و اعضای اتحادیه اروپا از همان ابزارها برای مدرن‌سازی پرداخت‌ها و تقویت نظارت بهره می‌برند. TRM معتقد است تفاوت اصلی در میزان شفافیت و اجرای قانون نهفته است. بلاکچین‌های عمومی همه تراکنش‌ها را ثبت می‌کنند، اما بدون تحلیل قدرتمند و همکاری بین‌المللی، این داده‌ها به پاسخ‌گویی واقعی منجر نمی‌شود.

با بلوغ بیشتر بازار رمزارزها، انتظار می‌رود این شکاف عمیق‌تر شود. دولت‌های اقتدارگرا به جست‌وجوی راه‌های جدید برای استفاده ابزاری از دارایی‌های دیجیتال ادامه خواهند داد، در حالی که دولت‌های دموکراتیک تلاش می‌کنند نوآوری را با چارچوب‌های نظارتی پیوند بزنند. آینده کریپتو، بیش از هر زمان دیگری، به سیاست گره خورده است.

سؤالات متداول

آیا دولت‌ها واقعاً از رمزارزها در مقیاس ملی استفاده می‌کنند؟

بله. طبق گزارش TRM Labs، بسیاری از کشورها از رمزارزها و فناوری بلاکچین به‌عنوان بخشی از استراتژی مالی، تجاری یا نظارتی خود استفاده می‌کنند.

چرا بلاک چین برای دولت‌های تحت تحریم جذاب است؟

بلاکچین امکان انتقال ارزش بدون وابستگی به سیستم‌های سنتی مانند سوئیفت و دلار آمریکا را فراهم می‌کند. این ویژگی به کشورهایی که با محدودیت‌های مالی روبه‌رو هستند، راه‌های جایگزین می‌دهد.

نقش کشورهای دموکراتیک در بازار کریپتو چیست؟

این کشورها بیشتر بر تنظیم‌گری، شفافیت و نظارت تمرکز دارند. آن‌ها از ابزارهای تحلیل بلاک چین برای مقابله با جرایم مالی، اجرای تحریم‌ها و افزایش امنیت بازار استفاده می‌کنند.

منبع