خریداران طلا و سکه بخوانند/ چرا اگر الان طلا و ارز بخریم، زیان می‌بینیم؟

در روزهایی که بازارها پرتنش هستند و اخبار اقتصادی بوی نااطمینانی می‌دهند، بسیاری از مردم برای حفظ دارایی‌هایشان به سمت بازار طلا و ارز هجوم می‌برند. اما کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که این رفتار شتاب‌زده در دوره‌های پرتنش، نه تنها به حفظ ارزش دارایی کمکی نمی‌کند، بلکه با ورود مردم در نقطه اوج قیمت‌ها، زیان‌های سنگینی را به سرمایه‌گذاران خرد تحمیل می‌کند.

تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که این رفتار هیجانی، خود به عاملی برای تشدید نوسان و زیان تبدیل می‌شود. مردم اغلب در بدترین زمان ممکن یعنی قله قیمتی وارد بازار می‌شوند؛ جایی که احتمال اصلاح بازار بسیار بالاست.

دامِ قیمت‌های اوج برای سرمایه‌گذار خرد

در اقتصادهایی که تورم بالا و نرخ بهره واقعی منفی است، نگرانی از کاهش ارزش پول ملی طبیعی به نظر می‌رسد. وقتی مردم احساس می‌کنند قدرت خریدشان در حال آب رفتن است، میل به تبدیل ریال به دارایی‌های فیزیکی افزایش می‌یابد. این میل ذاتاً منطقی است، اما به محض غلبه هیجان و ترس، به یک رفتار جمعی غیرعقلانی بدل می‌شود.

سعید نادری، تحلیلگر بازار سرمایه معتقد است که نقطه اوج قیمت، دقیقاً زمانی است که تقاضای احساسی به بیشترین مقدار خود می‌رسد. در نتیجه، بخش بزرگی از مردم به جای حفظ ارزش، دارایی خود را در بالاترین نرخ ممکن تبدیل می‌کنند و پس از فروکش کردن تب بازار، با افت شدید قیمت مواجه می‌شوند.

تفاوت رفتار مردم عادی و بازیگران حرفه‌ای

یکی از دلایل اصلی زیان مردم عادی، تفاوت استراتژی آن‌ها با بازیگران کارکشته بازار است. جدول زیر این تضاد رفتاری را که منجر به انتقال ثروت از آماتورها به حرفه‌ای‌ها می‌شود، نشان می‌دهد:

مارپیچ انتظارات هیجانی چیست؟

رفتار هیجانی تنها به زیان فردی محدود نمی‌شود، بلکه ساختار کل بازار را به هم می‌ریزد. از آنجا که بازار ارز و طلا در ایران عمق زیادی ندارد، هجوم خریداران خرد باعث جهش قیمت می‌شود. این افزایش قیمت خود به خبری جدید تبدیل شده و گروه تازه‌ای را وارد بازار می‌کند. اقتصاددانان به این چرخه ترس، ورود و افزایش قیمت، اصطلاحاً مارپیچ انتظارات هیجانی می‌گویند.

در نهایت، همین خریداران هیجانی در زمان کاهش قیمت، به اولین فروشندگان تبدیل می‌شوند و شدت سقوط بازار را بیشتر می‌کنند.

راهکارهای واقعی برای حفظ ارزش دارایی

اگر خرید شتاب‌زده راه‌حل نیست، پس چه باید کرد؟ کارشناسان سه اصل کلیدی را پیشنهاد می‌دهند:

• تنوع در سبد دارایی: قرار دادن تمام سرمایه در یک کالا پرریسک است. ترکیبی از صندوق‌های طلا، اوراق، سپرده و سهام شرکت‌های تولیدی و ارزهای دیجیتال ریسک را کاهش می‌دهد.
• تحلیل به جای شایعه: تصمیم‌گیری باید بر اساس واقعیت‌هایی مانند تفاوت نرخ جهانی طلا و ارزش ریال یا روند رشد نقدینگی باشد، نه واکنش به کانال‌های تلگرامی.
• صبر و افق بلندمدت: کسانی که در دوره‌های آرام و با تحلیل خرید کرده‌اند، همیشه برنده بوده‌اند. هیجان دشمن تحلیل است و بهترین پناهگاه دارایی، ذهن منطقی است.

سوالات متداول

چرا خرید طلا در زمان‌های پرتنش توصیه نمی‌شود؟

زیرا در این زمان‌ها قیمت‌ها به دلیل تقاضای هیجانی حباب دارد و احتمال اصلاح شدید بازار و زیان خریداران بسیار زیاد است.

مارپیچ انتظارات هیجانی چگونه عمل می‌کند؟

این پدیده چرخه‌ای است که در آن ترس مردم باعث هجوم برای خرید می‌شود، این هجوم قیمت را بالا می‌برد و قیمت بالاتر دوباره باعث ترس و خرید بیشتر می‌شود.

بهترین استراتژی جایگزین برای خرید فیزیکی طلا چیست؟

استفاده از تحلیل بنیادی، پرهیز از تک‌روی در سرمایه‌گذاری و ایجاد تنوع در سبد دارایی (مانند صندوق‌های طلا و سهام) راهکار امن‌تری نسبت به خرید هیجانی فیزیکی است.