تحلیل ۵۰ سال قیمت طلای جهانی؛ نمودارها از آینده فلز زرد چه می‌گویند؟

قیمت طلا در ۵۰ سال گذشته مسیری پرفرازونشیب را پشت سر گذاشته است؛ از قیمت ثابت ۳۵ دلاری در سیستم برتون وودز تا عبور از مرز ۳,۰۰۰ دلار در سال ۲۰۲۵. بررسی این مسیر تاریخی نشان می‌دهد که قیمت طلا نه تنها تحت تأثیر تورم و نرخ بهره، بلکه توسط سیاست‌های بانک‌های مرکزی، بحران‌های مالی و تنش‌های ژئوپلیتیکی شکل گرفته است.

دهه ۱۹۷۰؛ اولین دهه بدون قیمت ثابت

پس از اینکه ریچارد نیکسون در اوت ۱۹۷۱ تبدیل دلار به طلا را متوقف کرد، قیمت این فلز آزاد شد. با افزایش نرخ تورم در جهان غرب و بحران نفتی ۱۹۷۳، طلا تا پایان سال ۱۹۷۴ به حدود ۱۹۵ دلار در هر اونس رسید. در ژانویه ۱۹۸۰، قیمت طلا به اوج ۸۵۰ دلاری رسید؛ رشدی که ناشی از انقلاب ایران، حمله شوروی به افغانستان و فشارهای تورمی بود.

حرف حساب سم آلتمن خالق چت‌جی‌پی‌تی از اشتباه کردن نمی‌ترسد. اما با یک معامله پرسود، تمام ضررها را جبران می‌کند!

خالق چت‌جی‌پی‌تی از اشتباه کردن نمی‌ترسد. اما با یک معامله پرسود، تمام ضررها را جبران می‌کند!

5:56 | 00:00

100

برای گوش دادن به پادکست‌های بیشتر کلیک کنید.

همه پادکست‌ها

دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰؛ دو دهه افول مستمر

پس از اوج ۱۹۸۰، طلا وارد یک دوره نزولی ۲۰ ساله شد. تحت رهبری پل ولکر، فدرال رزرو نرخ بهره را به شدت افزایش داد تا تورم را مهار کند. این سیاست، همراه با تقویت دلار، فضایی منفی برای طلا ایجاد کرد. در دهه ۱۹۹۰، فروش هماهنگ بانک‌های مرکزی اروپا، از جمله حراج ۴۱۵ تنی انگلستان، فشار بیشتری بر قیمت وارد کرد. در سال ۱۹۹۹، طلا به کف ۲۵۲ دلاری رسید و توافق واشنگتن برای محدود کردن فروش بانک‌های مرکزی، به تثبیت قیمت کمک کرد.

دهه ۲۰۰۰؛ تولد یک بازار صعودی جدید

طلا از کف ۲۵۲ دلاری در سال ۱۹۹۹ به تدریج صعود کرد. ترکیدن حباب دات‌کام، حملات ۱۱ سپتامبر و افزایش مخارج نظامی آمریکا، همگی به نفع طلا تمام شد. در سال ۲۰۰۷، قیمت به ۸۰۰ دلار رسید. بحران مالی ۲۰۰۸ در ابتدا طلا را تحت فشار قرار داد، اما با شروع سیاست‌های تسهیل کمی و کاهش نرخ بهره به نزدیک صفر، قیمت طلا با شتابی بی‌سابقه صعود کرد و در سپتامبر ۲۰۱۱ به اوج ۱,۹۲۰ دلاری رسید.

دهه ۲۰۱۰؛ اصلاحی تند و بازگشتی تدریجی

پس از اوج ۲۰۱۱، طلا با اعلام فدرال رزرو مبنی بر کاهش خرید دارایی، سقوط کرد و تا دسامبر ۲۰۱۵ به حدود ۱,۰۵۰ دلار رسید. اما از آن نقطه، خرید طلا از سوی بانک‌های مرکزی کشورهای نوظهور، نگرانی‌های برگزیت و تنش‌های تجاری آمریکا و چین، به تدریج قیمت را به بالای ۱,۵۰۰ دلار در نیمه سال ۲۰۱۹ رساند.

دهه ۲۰۲۰؛ رکوردهای جدید و محرک‌های تازه

همه‌گیری کووید-۱۹ و سیاست‌های پولی و مالی بی‌سابقه، طلا را در اوت ۲۰۲۰ برای اولین بار به بالای ۲,۰۰۰ دلار رساند. با این حال، واکنش طلا به موج تورمی ۲۰۲۱-۲۰۲۲ ضعیف‌تر از حد انتظار بود، زیرا افزایش نرخ بهره بانک‌های مرکزی، جذابیت آن را کاهش داد.

طلا در سال ۲۰۲۴ از مرز ۲,۵۰۰ دلار و در اوایل سال ۲۰۲۵ از مرز ۳,۰۰۰ دلار عبور کرد.

جدول خلاصه ۵۰ سال قیمت طلا

رازهای نهفته در نمودار ۵۰ ساله

بررسی نیم‌قرن قیمت طلا نشان می‌دهد که عوامل زیر همواره محرک اصلی بازار صعودی بوده‌اند: نرخ بهره واقعی منفی، از دست رفتن اعتماد به نظام مالی، ضعف ساختاری دلار، بحران‌های ژئوپلیتیکی، خرید مستمر بانک‌های مرکزی و نگرانی درباره بدهی‌های دولتی.

در مقابل، نرخ بهره واقعی مثبت، اعتماد به سهام و دلار قوی، همواره به عنوان ترمزهایی برای رشد طلا عمل کرده‌اند.