چکیده:

سال ۱۴۰۴ رو به پایان است؛ در سالی که تورم رسمی حوالی ۵۰ درصد اعلام شد و بسیاری از دارایی‌ها رشدهای چند ده تا چند صد درصدی را تجربه کردند. سالی که انتخاب بازار درست می‌توانست سرنوشت سرمایه‌گذاری هرکسی را کاملا تغییر دهد. برخی بازارها فقط هم‌پای تورم حرکت کردند، برخی عقب ماندند و برخی دیگر جهش‌های تاریخی ثبت کردند.

در این گزارش، با بررسی عملکرد بازارهای اصلی ایران شامل طلا، سکه، دلار، بورس، ارز دیجیتال، خودرو، مسکن و نقره، به‌صورت عددی و مقایسه‌ای مشخص می‌کنیم کدام بازار بیشترین بازدهی را در سال ۱۴۰۴ ثبت کرد و کدام گزینه‌ها صرفا نقش حفظ ارزش پول را ایفا کرده‌اند.

طلای ۱۸ عیار؛ ستاره درخشان سال ۱۴۰۴

اگر بازه ۶ اسفند ۱۴۰۳ تا ۶ اسفند ۱۴۰۴ را مبنای محاسبه قرار دهیم، قیمت طلا بدون تردید یکی از درخشان‌ترین عملکردها را ثبت کرده است.

• حداکثر سودآوری سالانه: ۲۶۶٪
• سودآوری تا امروز: ۲۰۲٪

این در حالی است که تورم رسمی اعلام‌شده حدود ۵۰٪ بوده؛ یعنی طلا تا این لحظه بیش از ۴ برابر نرخ تورم بازدهی داده و عملا نه‌تنها ارزش پول را حفظ کرده، بلکه سود واقعی قابل‌توجهی نیز ایجاد کرده است.

حرف حساب دونالد ترامپ فلسفه سرمایه‌گذاری تاجری رو بشنوید که می‌خواد حس «برنده بودن» رو بفروشه!

فلسفه سرمایه‌گذاری تاجری رو بشنوید که می‌خواد حس «برنده بودن» رو بفروشه!

4:29 | 00:00

100

برای گوش دادن به پادکست‌های بیشتر کلیک کنید.

همه پادکست‌ها

چرا طلا چنین رشدی داشت؟

1. افزایش نرخ دلار داخلی که مستقیماً روی ارزش ریالی طلا اثر گذاشت.
2. رشد انس جهانی طلا و تقویت هم‌زمان قیمت در بازارهای بین‌المللی.
3. افزایش تقاضای سرمایه‌ای در شرایط نااطمینانی اقتصادی و سیاسی.
4. کاهش جذابیت بازارهای موازی مانند بورس که باعث هدایت نقدینگی به سمت دارایی‌های امن شد.

سکه؛ اهرم طلایی یا حبابی پرریسک؟

در همان بازه زمانی ۶ اسفند ۱۴۰۳ تا ۶ اسفند ۱۴۰۴، بازار سکه نیز عملکردی قابل‌توجه ثبت کرد؛ اما برخلاف انتظار عمومی، بازدهی آن از طلای ۱۸ عیار کمتر بود.

عملکرد سکه امامی

• حداکثر رشد سالانه: ۲۱۶٪
• سودآوری تا امروز: ۱۶۰٪

عملکرد نیم‌سکه

• حداکثر رشد: ۱۹۱٪
• سود تا امروز: ۱۳۸٪

عملکرد ربع‌سکه

• حداکثر رشد: ۲۰۸٪
• سود تا امروز: ۱۶۵٪

چرا بازدهی سکه کمتر از طلا شد؟

1. نوسان حباب سکه: در مقاطع مختلف سال، فاصله قیمت بازاری سکه با ارزش ذاتی (بر اساس طلای جهانی و دلار) تغییر کرد و همین موضوع مانع از تکرار رشد کامل طلا در سکه شد.
2. ریسک سیاست‌های کنترلی بازار: عرضه‌های مقطعی و مداخلات، نوسان حباب را تشدید کرد.
3. رفتار هیجانی معامله‌گران خرد: به‌ویژه در ربع‌سکه که معمولاً نوسانات شدیدتری دارد.

در مجموع، سکه‌ها همچنان بازدهی چندبرابری نسبت به تورم رسمی داشته‌اند، اما در رقابت مستقیم با طلای خام، عملکرد آن‌ها ضعیف‌تر بوده است؛ دلیل اصلی نیز وابستگی به عامل حباب قیمتی است که می‌تواند هم سود را تقویت کند و هم محدود.

دلار؛ رشد قابل پیش‌بینی اما محدودتر از طلا

در یک سال گذشته، بازار ارز نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرد، اما بازدهی آن به‌مراتب کمتر از بازار طلا و سکه بود.

• سودآوری تا امروز: ۷۸٪
  حداکثر رشد ثبت‌شده در سال: ۱۰۹٪

با توجه به تورم رسمی حدود ۵۰٪، قیمت دلار توانسته بازدهی واقعی مثبت ایجاد کند، اما فاصله آن با رشدهای بالای ۲۰۰ درصدی طلا کاملا محسوس است.

چرا دلار کمتر از طلا رشد کرد؟

1. کنترل‌های مقطعی بازار ارز و مدیریت عرضه.
2. انتقال بخشی از تقاضای سفته‌بازانه به طلا و سکه در مقاطع اوج نااطمینانی.

نقره؛ جامانده بازار فلزات گران‌بها یا فرصت پنهان؟

اگر بخواهیم از نظر درصد بازدهی یک برنده معرفی کنیم، نقره بدون تردید در صدر جدول قرار می‌گیرد.

• کمترین قیمت در سال: ۹۴ هزار تومان
• بیشترین قیمت ثبت‌شده: ۷۱۶ هزار تومان
• حداکثر رشد سالانه: حدود ۶۶۲٪
• سودآوری تا امروز: ۳۳۶.۳۵٪

چرا نقره چنین جهشی داشت؟

1. اثر اهرمی نسبت به طلا: نقره در فازهای صعودی معمولا پرنوسان‌تر و تهاجمی‌تر از طلا حرکت می‌کند.
2. کوچک‌تر بودن بازار داخلی نقره: ورود نقدینگی حتی در مقیاس محدود می‌تواند جهش‌های شدید ایجاد کند.
3. هم‌زمانی رشد دلار و فلزات جهانی: نقره هم از افزایش نرخ ارز داخلی و هم از رشد جهانی فلزات گران‌بها منتفع شد.

نکته مهم اینجاست که با وجود تورم رسمی حدود ۵۰٪، نقره در اوج خود بیش از ۱۳ برابر نرخ تورم بازدهی داشته؛ البته با ریسک و نوسان بسیار بالاتری نسبت به طلا و سکه همراه بوده است. در سال ۱۴۰۴، نقره از منظر درصد رشد، عملاً رکورددار بازارهای مالی ایران بوده است.

بورس تهران؛ عقب‌مانده از تورم یا در مسیر احیا؟

برای ارزیابی عملکرد بازار سهام، از شاخص کل بورس تهران به‌عنوان معیار میانگین استفاده کرده‌ایم؛ هرچند باید تأکید کرد که شاخص کل لزوما تصویر دقیقی از تجربه همه سهامداران ارائه نمی‌دهد. در یک سال گذشته:

• حداکثر رشد شاخص کل: ۹۰٪
• بازدهی تا امروز: ۳۲٪

این اعداد نشان می‌دهد که بورس در مقاطعی توانسته رشد قابل توجهی ثبت کند، اما بخش مهمی از آن اصلاح شده و بازدهی فعلی فاصله محسوسی با سقف سالانه دارد.

چرا شاخص معیار کاملی نیست؟

بازار سهام ذاتا ناهمگن است و عملکرد شرکت‌ها به عوامل بنیادی، صنعت، نرخ ارز، قیمت جهانی کالاها و سیاست‌های داخلی وابسته است. به همین دلیل:

• برخی نمادها مانند فملی در همین بازه بیش از ۱۷۰٪ رشد را تجربه کرده‌اند.
• در مقابل، نمادهایی مانند دزهراوی حتی بازدهی منفی ثبت کرده‌اند.

بنابراین تجربه سرمایه‌گذاران در بورس بسیار متفاوت بوده است. ما برای داشتن یک معیار مقایسه منصفانه با سایر بازارها، میانگین را بر اساس شاخص کل در نظر گرفته‌ایم.

بازار ارز دیجیتال؛ بیت‌کوین و آلتکوین‌ها چه عملکردی داشتند؟

برای مقایسه منصفانه بازار ارز دیجیتال با سایر بازارهای داخلی، بیت‌ کوین را به‌عنوان شاخص اصلی در نظر گرفته‌ایم؛ زیرا بیشترین سهم بازار و بیشترین حجم معاملات را دارد. در یک سال گذشته:

• حداکثر رشد بیت‌کوین: ۱۱۹٪
• بازدهی تا امروز: ۲۲٪

نکته مهم اینجاست که بیت‌کوین پس از ثبت سقف‌های تاریخی، وارد چرخه اصلاحی و فاز نزولی شده و بخش مهمی از رشد خود را تعدیل کرده است. در واقع، ما در حال مقایسه یکی از ضعیف‌ترین مقاطع چرخه بیت‌کوین با بهترین شرایط بازارهای داخلی مانند طلا و نقره هستیم؛ موضوعی که باید در تحلیل لحاظ شود.

اما کل بازار ارز دیجیتال فقط بیت‌کوین نیست

بازار ارز دیجیتال بسیار متنوع است و در کنار بیت‌کوین، برخی آلت‌کوین‌ها رشدهای چند هزار درصدی را تجربه کرده‌اند. برای مثال، ارز Pippin در همین بازه زمانی حدود ۴۰۰۰ درصد رشدداشته است. نمونه‌های مشابه دیگری نیز وجود داشته‌اند که بازدهی‌های بسیار بالاتری نسبت به بیت‌کوین ثبت کرده‌اند.

خودرو؛ بازار سرمایه‌گذاری یا مصرفی؟

قیمت هر خودرو به مدل، سال تولید، میزان کارکرد، وضعیت بدنه، آپشن‌ها و حتی شهر محل معامله وابسته است؛ بنابراین محاسبه بازدهی دقیق برای کل بازار خودرو امکان‌پذیر نیست و هر مدل شرایط خاص خود را دارد. با این حال، چون پراید همچنان بیشترین حجم خرید و فروش را در بازار خودروی ایران دارد، برای داشتن یک شاخص قابل اتکا، مبنا را بر این خودرو قرار داده‌ایم.

• قیمت یک سال پیش: حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان
• قیمت امروز: حدود ۶۸۰ تا ۷۶۰ میلیون تومان

بر این اساس، بازدهی تقریبی بازار پراید در این بازه زمانی حدود ۱۱۰ تا ۱۳۰ درصد برآورد می‌شود. در نظر داشته باشید که رشد قیمت خودرو علاوه بر تورم عمومی، تحت تأثیر عوامل زیر نیز قرار می‌گیرد:

• محدودیت عرضه و تولید داخلی
• نوسانات نرخ ارز
• انتظارات تورمی
• سیاست‌های واردات و تعرفه‌ای

در مجموع، خودرو در سال ۱۴۰۴ بازدهی قابل توجهی داشته، اما همچنان نسبت به بازارهایی مانند طلا و نقره، از نظر درصد رشد در رتبه پایین‌تری قرار می‌گیرد.

مسکن؛ دارایی سنگین با بازدهی واقعی چقدر؟

بازار مسکن در سال ۱۴۰۴ برخلاف طلا، نقره یا حتی خودرو، رشد هیجانی نداشت و بیشتر با شیب ملایم‌ حرکت کرد.

• میانگین قیمت هر متر مربع در تهران (اسفند ۱۴۰۳): حدود ۱۰۴ میلیون تومان
• میانگین قیمت امروز: حدود ۱۳۵ میلیون تومان

بر این اساس، بازدهی تقریبی بازار مسکن تهران در این بازه زمانی حدود ۲۸ تا ۳۰ درصد بوده است.

البته چند نکته مهم:

• این عدد میانگین شهر تهران است؛ طبیعتا برخی مناطق رشد بالاتری داشته‌اند.
• واحدهای نوساز، کوچک‌متراژ یا مناطق در حال توسعه ممکن است بازدهی بیشتری ثبت کرده باشند.
• در برخی شهرهای دیگر کشور، به‌ویژه شهرهای مهاجرپذیر یا مناطق دارای پروژه‌های صنعتی، احتمال رشد بیشتر وجود داشته است.

با این حال، مسکن در سال ۱۴۰۴ عملا کمتر از تورم رشد کرده و از نظر درصد سودآوری در رتبه‌های پایین‌تر جدول قرار می‌گیرد؛ هرچند همچنان به‌عنوان یک دارایی سرمایه‌ای کم‌نوسان و بلندمدت شناخته می‌شود.

جدول نهایی مقایسه بازدهی بازارها در سال ۱۴۰۴

اگر ۱۴۰۴ را از دست دادید، برای ۱۴۰۵ کدام بازار پتانسیل بیشتری دارد؟

با توجه به تجربه سال ۱۴۰۴، بازارهایی که بیشترین سود را ثبت کردند، نقره و طلا بودند، اما این بدان معنا نیست که این روند در ۱۴۰۵ هم تضمینی است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که طلا در سال ۱۴۰۵ پتانسیل رشد بالایی دارد، به‌ویژه اگر انس جهانی همچنان اثر مرکب خود را حفظ کند و تقاضای بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی ادامه یابد. از سوی دیگر، دلار با توجه به نوسانات و عوامل اقتصادی داخلی، می‌تواند ابزار مناسبی برای حفظ ارزش دارایی‌ها در کوتاه‌مدت باشد، اما رشد آن محدودتر از طلا پیش‌بینی می‌شود.

در مقابل، بازارهایی مانند بورس و بیت کوین هم فرصت‌های جذابی برای سال ۱۴۰۵ دارند؛ بورس با توجه به ورود نقدینگی جدید و اصلاح‌های احتمالی برخی سهم‌ها می‌تواند بازدهی معقول و حتی جذابی ارائه دهد و بیت‌کوین نیز با شروع چرخه صعودی احتمالی در بازار جهانی ارز دیجیتال، شانس رشد قابل توجهی دارد. با این حال، احتمال تکرار رالی‌های فوق‌العاده طلا و نقره مثل سال گذشته کمتر است و بیشتر می‌توان انتظار بازدهی متوسط تا خوب از این بازارها داشت.