منطقه امن بورسبازان
طی پنج سال اخیر، بازار سهام تهران روزهای آسانی را پشت سر نگذاشته است. فشار همزمان ریسکهای سیاسی، اقتصادی و ساختاری باعث شده بورس در مقاطع مختلف با بیاعتمادی سرمایهگذاران روبهرو شود. از سوی دیگر، پس از سال ۱۳۹۹ و با عمیقتر شدن کسری بودجه دولت، نرخ اوراق دولتی روندی صعودی به خود گرفته است؛ روندی که معمولاً در نیمه دوم هر سال شدت میگیرد و به افزایش نرخ بازدهی بدون ریسک منجر میشود.
اکنون بازدهی بدون ریسک برای فعالان بازار سهام به محدوده ۳۹ درصد رسیده است؛ عددی که در نگاه اول جذاب به نظر میرسد، اما در اقتصاد تورمی و پرنوسان ایران، همچنان با تردیدهایی جدی درباره بدون ریسک بودن آن همراه است.
نسبت P/E؛ گرفتار در منطقه خاکستری
در چنین فضایی، نسبت قیمت به سود یا همان P/E بازار سهام نقش قطبنما را برای سرمایهگذاران بازی میکند. این نسبت پس از سال ۱۳۹۹ عمدتاً در مسیر کاهشی قرار داشته و اغلب در بازهای خاکستری میان کف ۶ واحد و سقف ۸ واحد نوسان کرده است. هرچند در برخی مقاطع مانند اردیبهشت ۱۴۰۲ یا دیماه سال گذشته، P/E به سطوح بالاتری رسیده، اما فشار ریسکهای سیاسی و اقتصادی خیلی زود آن را به عقب رانده است.
در حال حاضر، P/E بازار در محدوده ۷.۵ واحد قرار دارد؛ سطحی که نه آنقدر پایین است که همه را به خرید بیمحابا ترغیب کند و نه آنقدر بالا که زنگ خطر حباب را به صدا درآورد.
انتظار بازدهی بالاتر از اوراق
با عبور نرخ بدون ریسک از مرز ۳۹ درصد، سهامداران بهطور طبیعی بازدهی بالاتری را از بورس مطالبه میکنند. بسیاری از فعالان بازار، حداقل بازدهی سالانه ۶۰ درصدی را بهعنوان معیار ذهنی خود در نظر گرفتهاند. این پرتوقعی بیش از آنکه ناشی از خوشبینی باشد، ریشه در نااطمینانی گستردهای دارد که هم اقتصاد ایران و هم اقتصاد جهانی را در بر گرفته است.
در چنین شرایطی، بازار سهام باید پاداش بیشتری نسبت به اوراق دولتی ارائه دهد تا بتواند سرمایهها را جذب کند؛ پاداشی که با افزایش ریسکهای سیاسی و کاهش اعتماد عمومی، دستیابی به آن دشوارتر شده است.
جسارت تازه سهامداران یا خوشبینی بیش از حد؟
نکته قابلتوجه اینجاست که با وجود بیش از دو برابر شدن ارزش اسمی بازار سهام نسبت به سقف سال ۱۳۹۹، نسبت P/E همچنان روندی کاهشی دارد. این موضوع نشان میدهد سرمایهگذاران حاضر نیستند چندان فراتر از سودآوری شرکتها، برای سهام قیمت بپردازند.
با این حال، در ماههای اخیر نشانههایی از جسارت بیشتر دیده شده است. برخی نمادهای بزرگ بازار با P/Eهای بالاتر مورد معامله قرار گرفتهاند؛ اتفاقی که در فضای نرخ بهره بالا، پرسشهایی جدی ایجاد میکند. آیا بازار بیش از ارزش واقعی خود قیمتگذاری میشود یا سرمایهگذاران به آینده خوشبینتر شدهاند؟
کفهای ارزندگی و واکنش بازار
تجربه دو سال اخیر نشان میدهد هر زمان P/E بازار به زیر ۶ واحد سقوط کرده، سطح ارزندگی تقویت شده و سهامداران با جسارت بیشتری وارد موقعیت خرید شدهاند. این رفتار معمولاً همزمان با محرکهای ارزی و افزایش انتظارات تورمی رخ داده است.
در مقابل، هر بار که P/E از مرز ۸ واحد عبور کرده، یا فروشندگان فعال شدهاند یا خریداران با احتیاط بیشتری عمل کردهاند. دیماه امسال نیز پس از رسیدن شاخص کل به کانال ۴.۵ میلیون واحد و عبور P/E از سطح ۸ واحد، تحولات سیاسی و نظامی منطقه باعث عقبنشینی سریع بازار شد.
بورس در دوراهی تصمیم
اکنون بازار سهام بار دیگر در نقطهای حساس ایستاده است. از یک سو، سودآوری مورد انتظار شرکتها برای سال آینده همچنان بالاست و میتواند توجیهی برای خرید در سطوح فعلی P/E باشد. از سوی دیگر، رکوردشکنی نرخ اوراق دولتی و اوجگیری ریسکهای سیاسی، سرمایهگذاران را به احتیاط بیشتر سوق میدهد.
به نظر میرسد بازگشت خریداران به بورس با همین نسبتهای فعلی دور از ذهن نیست، اما این بازگشت احتمالاً با محافظهکاری و انتخابگری بیشتری همراه خواهد بود؛ چرا که بورس تهران در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری میدان نبرد با ریسکهای نوظهور بوده است.
سؤالات متداول
۱. نسبت P/E بازار سهام چه چیزی را نشان میدهد؟
نسبت P/E بیانگر این است که سرمایهگذاران حاضرند چند برابر سود سالانه شرکتها، برای خرید سهام آنها پول پرداخت کنند.
۲. چرا افزایش نرخ بدون ریسک برای بورس اهمیت دارد؟
با بالا رفتن نرخ بازدهی اوراق دولتی، سرمایهگذاران انتظار دارند بورس بازدهی بیشتری ارائه دهد تا ریسک بالاتر آن توجیهپذیر شود. در غیر این صورت، جذابیت سهام کاهش مییابد.
۳. آیا P/E فعلی بازار ایران بالا محسوب میشود؟
در مقایسه با بسیاری از بورسهای منطقه، P/E بازار ایران پایینتر است. اما با توجه به ریسکهای سیاسی، اقتصادی و نقدشوندگی، همین سطح نیز با احتیاط تحلیل میشود.
نقره بخریم یا اتریوم؟
فردا کالابرگ این افراد شارژ میشود + جزئیات کامل و لیست کالاها
قیمت دلار، یورو و سایر ارزها امروز ۱۹ بهمن / ریزش دلار قطعی شد؟
طلا به مرز حساس قیمتی رسید/ قیمت جدید طلای جهانی امروز ۱۹ بهمن ماه ۱۴۰۴
قیمت طلا و سکه امروز یکشنبه ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ / بازگشت نفسگیر قیمتها
اشتباه ۹۵ میلیارد دلاری صرافی
قیمت طلا در هفته پیشرو/ الان طلا و سکه بخریم یا نخریم؟
مذاکرات ایران و آمریکا چه تاثیری بر بورس تهران، دلار و سکه خواهد داشت؟
۲۰ نماد بورسی با بیشترین ورودی پول هفتگی حقیقی
نرخ جدید سود بانکی اعلام شد/ جزییات تغییر نرخ سود
دیدگاهها