آیا می‌توان طلا را در آزمایشگاه ساخت؟ بررسی واقعیت علمی و اقتصادی تولید مصنوعی طلا

اصل مطلب:

• بله، ساخت طلا در آزمایشگاه از نظر علمی ثابت شده است. اما روش تولید آن، نه شیمی است و نه مثل پرورش الماس. برای ساخت طلا باید ساختار اتمی عنصر دیگری را تغییر داد.

• بزرگ‌ترین دستاورد علمی در این زمینه، تبدیل سرب به طلا در برخورددهنده بزرگ هادرونی است. اما مقدار تولیدشده در چند سال، فقط ۲۹ پیکوگرم بوده است.

• یک استارتاپ آمریکایی ادعا می‌کند می‌تواند سالانه دو تن طلا با نیروی همجوشی هسته‌ای تولید کند. اما این عدد یک شبیه‌سازی کامپیوتری است، نه تولید واقعی. و این سوال را ایجاد می‌کند که آیا اصلاً می‌تواند قیمت طلا را تکان دهد؟

وقتی صحبت از ساخت طلا در آزمایشگاه می‌شود، ذهن‌ها به سمت الماس آزمایشگاهی می‌رود. الماس را می‌توان در آزمایشگاه «پرورش» داد، چون از کربن ساخته شده و می‌توان شرایط فشار و دمای زمین را شبیه‌سازی کرد. اما طلا این‌طور نیست. طلا یک عنصر شیمیایی است. برای ساخت آن باید تعداد پروتون‌های هسته اتم را تغییر داد. این کار فقط با واکنش هسته‌ای ممکن است، نه با روش‌های شیمیایی.

علمی که واقعیت دارد

در سال ۲۰۲۵، آزمایش ALICE در سرن گزارش داد که در برخورددهنده بزرگ هادرونی، هسته‌های سرب هنگام عبور نزدیک از کنار هم، می‌توانند سه پروتون از دست بدهند و به هسته طلا تبدیل شوند .

اما مقدار تولیدشده بسیار ناچیز است. در کل دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸، حدود ۸۶ میلیارد هسته طلا ساخته شد که مجموع جرم آن‌ها فقط ۲۹ پیکوگرم بود. این مقدار حتی برای پوشش نوک یک سوزن هم کافی نیست .

این آزمایش ثابت می‌کند که ساخت طلا از نظر علمی ممکن است. اما درباره هزینه، مقیاس‌پذیری یا سودآوری آن هیچ چیزی نمی‌گوید.

اخبار فوری پوشش لحظه‌ای اخبار و رویدادها از ۱۰۰ رسانه مالی معتبر به زبان فارسی

مرور اخبار امروز

جدول مقایسه: ادعاهای تولید طلا

ادعای دو تن در سال: یک شبیه‌سازی، نه یک کارخانه

شرکت Marathon Fusion در پیش‌چاپ خود مدعی شده که با استفاده از نوترون‌های حاصل از همجوشی، می‌توان جیوه-۱۹۸ را به طلا تبدیل کرد. بر اساس شبیه‌سازی آن‌ها، یک نیروگاه همجوشی با توان حرارتی یک گیگاوات، می‌تواند سالانه حدود دو تن طلا تولید کند .

اما چند مشکل اساسی وجود دارد. اول، هنوز هیچ نیروگاه همجوشی تجاری در جهان وجود ندارد. این عدد بر اساس فرض وجود چنین نیروگاهی محاسبه شده است. دوم، ماده اولیه مورد نیاز، جیوه-۱۹۸ غنی‌شده است که خود فرآیند غنی‌سازی پرهزینه‌ای دارد. سوم، محصول اولیه دارای رادیواکتیویته است و باید سال‌ها صبر کرد تا ایمن شود .

مهم‌تر از همه، خود شرکت مقدار دقیق طلای تولیدشده در آزمایش را اعلام نکرده و مشخص نکرده که «ده برابر رکورد سرن» چگونه محاسبه شده است. اگر ده برابر ۲۹ پیکوگرم باشد، باز هم در حد پیکوگرم است و فاصله بسیار زیادی با تن دارد .

اگر روزی تولید انبوه ممکن شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

تولید سالانه معدن طلای جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۳,۶۷۲ تن بوده است . اگر روزی نیروگاه‌های همجوشی متعدد هر کدام دو تن تولید کنند، در مجموع می‌تواند سهم قابل توجهی از عرضه را تشکیل دهد. اما این یک «اگر» بسیار بزرگ است.

نکته کلیدی این است که قیمت طلا فقط به عرضه بستگی ندارد. تقاضا هم نقش دارد. بانک‌های مرکزی، سرمایه‌گذاران، صنعت جواهرسازی و بخش فناوری، همگی خریداران طلا هستند. اگر روزی تولید مصنوعی به مقدار زیاد و ارزان ممکن شود، فشار نزولی بر قیمت ایجاد می‌کند. اما تا آن زمان، هیچ پیش‌بینی قابل دفاعی درباره قیمت نمی‌توان کرد.

زاویه پنهان: تفاوت طلا و الماس در یک نکته کلیدی

مهم‌ترین نکته‌ای که در مقایسه با الماس آزمایشگاهی نادیده گرفته می‌شود، تفاوت ماهیت شیمیایی است. الماس و طلا هر دو «کالا» هستند، اما یکی ترکیب کربن است و دیگری یک عنصر. الماس را می‌توان با شبیه‌سازی شرایط زمین ساخت، چون ساختار مولکولی آن قابل بازسازی است. طلا را نمی‌توان «رشد» داد، چون باید هسته اتم تغییر کند.

به همین دلیل است که الماس آزمایشگاهی صنعت جواهرات را متحول کرد، اما طلای آزمایشگاهی هرگز نتوانسته به بازار جواهرات یا شمش راه پیدا کند. تا زمانی که یک فناوری نتواند طلا را با هزینه رقابتی و در مقدار زیاد تولید کند، مالکیت فیزیکی طلا همچنان بر پایه کمیابی طبیعی آن استوار است.

به نظر شما اگر روزی تولید صنعتی طلا ممکن شود، ارزش ذاتی آن به عنوان یک دارایی امن از بین می‌رود یا همچنان جایگاه خود را حفظ می‌کند؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات بنویسید.